![\"\"](\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Din-ve-Sanat-1.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n1957 y\u0131l\u0131nda Milano’da do\u011fdum, \u015fu anda Frascati (RM) \u015fehrinde ya\u015f\u0131yorum. Liselerde felsefe dersleri verdim ve Roma “Sapienza” \u00dcniversitesi’nde unutulmaz dostum ve hocam Prof. Gian Franco Lami ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Cassino \u00dcniversitesi’nde “Fikirler Tarihi”<\/em> derslerinde s\u00f6zle\u015fmeli \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak bulundum. Yaz\u0131lar\u0131m dergilerde, gazetelerde, kolektif kitaplarda ve bilimsel konferanslar\u0131n bildirilerinde yay\u0131mland\u0131. Onlarca kitab\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131m, \u00e7evirilerini ger\u00e7ekle\u015ftirdim ve \u00f6ns\u00f6zlerini yazd\u0131m. <\/p>\n\n\n\n Son yay\u0131nlar\u0131mdan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: Oltre la Persuasione. Saggio su Carlo Michelstaedter <\/em>(Roma, 2008); La meraviglia del nulla. Vita e filosofia di Andrea Emo<\/em> (Milano, 2014); Julius Evola e l\u2019utopia della Tradizione<\/em>, (Sesto S. Giovanni (Mi), 2019); L\u2019eco della Germania segreta. \u201cSi fa di nuovo primavera\u201d<\/em>, (Sesto S. Giovanni (Mi), 2021); Azzurre lontananze. Tradizione on the road<\/em>, (Sesto S. Giovanni (Mi), 2022); Icone del possibile. Giardino, bosco, montagna<\/em> (Sesto S. Giovanni (Mi), 2023). Per quanto attiene a Wagner ho curato, R. Wagner, Religione e arte<\/em> (Sesto S. Giovanni (Mi), 2021); E. Schur\u00e9, Richard Wagner<\/em>, (Sesto S. Giovanni (Mi), 2021); R. Wagner, L\u2019ideale di Bayreuth <\/em>(Sesto S. Giovanni (Mi), 2024) eserlerini derledim ve yay\u0131ma haz\u0131rlad\u0131m. Julius Evola Vakf\u0131’n\u0131n Sekreteriyim.<\/p>\n\n\n\n Alman d\u00fc\u015f\u00fcncesinde Kant ve Hegel’in \u00f6nemini biliyoruz, ancak Wagner’in Almanya i\u00e7in \u00f6nemi nedir? Goethe gen\u00e7li\u011fi gibi bir “Wagner gen\u00e7li\u011finden” bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Almanya neden Wagner Enstit\u00fcs\u00fc yerine Goethe Enstit\u00fcs\u00fc kurmay\u0131 tercih etti? <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Richard Wagner, yaln\u0131zca Almanya’ya de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Avrupa’ya da, teorik ve sanatsal anlamda paha bi\u00e7ilemez bir katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Onun yolculu\u011funun ideal zemini, d\u00f6nemin \u00e7a\u011fda\u015f Alman d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle beslenmi\u015fti. Bu yarat\u0131c\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel s\u00fcre\u00e7 olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcyd\u00fc. Geli\u015fim s\u00fcreci, farkl\u0131 a\u015famalardan ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in, bu durum g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Karl L\u00f6with, Hegel\u2019den Nietzsche\u2019ye<\/em> adl\u0131 eserinde, Wagnercili\u011fin m\u00fczikal ve teorik deneyiminin Hegelci Sol\u2019un ideal d\u00fcnyas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu, ve bu geni\u015f k\u00fclt\u00fcrel hareketin asl\u0131nda zirve noktas\u0131n\u0131 Nietzsche\u2019de, \u201cHegelcili\u011fin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc\u201d<\/em>n\u00fc tamamlayan filozofla buldu\u011funu tart\u0131\u015fmas\u0131z bir \u015fekilde g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Wagner\u2019in \u00fcretiminin ikinci a\u015famas\u0131, Z\u00fcrih ve Dresden\u2019deki ikameti s\u0131ras\u0131nda olgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve b\u00fcy\u00fck sanat\u00e7\u0131 bu d\u00f6nemde Feuerbach\u2019\u0131n devrimci ruhunun etkisi alt\u0131ndayd\u0131. Bu a\u015famada, Tannh\u00e4user<\/em> ve Lohengrin<\/em>\u2019in bestelenmesi ile Tetraloji<\/em>\u2019nin \u015fiirsel tasla\u011f\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti. Bu eserlerle Wagner, modern bireycili\u011fin par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131 unsurlar\u0131 yeniden bir araya getirmek ve sanat ile hayat\u0131 b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmek amac\u0131yla ‘devrimci’ bir sanat anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n Bu d\u00f6nemden itibaren, b\u00fcy\u00fck ustan\u0131n \u00fcretimi, tipik olarak Alman ve Schopenhauerci bir tema olan Regenerationslehre<\/em> (yeniden do\u011fu\u015f \u00f6\u011fretisi), yani Alman halk\u0131n\u0131n ve Avrupa halklar\u0131n\u0131n manevi yeniden do\u011fu\u015fu fikrini merkeze ald\u0131. Bu yeniden do\u011fu\u015f, tarihte bir \u201cYeni Ba\u015flang\u0131\u00e7\u201d<\/em> \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yd\u0131 ve k\u0131tadaki gen\u00e7leri ve ya\u015fl\u0131lar\u0131 bir araya getirdi. Bayreuth\u2019daki yeni tiyatronun in\u015fas\u0131, Wagner hayranlar\u0131n\u0131n, ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan dernekler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 (ekonomik destek de dahil olmak \u00fczere) katk\u0131lar sayesinde tamamland\u0131. Wagner\u2019e ba\u011fl\u0131 gen\u00e7ler, Bayreuth ad\u0131n\u0131n k\u00f6keninde ima edilen anlam\u0131 a\u00e7\u0131k hale getirdiler: Reut<\/em> kelimesi, \u201cvah\u015fi ormandan kurtar\u0131lm\u0131\u015f ve verimli hale getirilmi\u015f bir toprak\u201d <\/em>anlam\u0131na gelir; bu, k\u00f6kleri eksik kalm\u0131\u015f, “ifade edilmemi\u015f” <\/em>bir ge\u00e7mi\u015fe dayanan bir gelece\u011fin \u00fcreticisi anlam\u0131na geliyordu. Bu ifadeyi Walter Benjamin b\u00f6yle tan\u0131mlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Wagner\u2019in miras\u0131, hem Nasyonal Sosyalizme kat\u0131lmayan hem de bu harekete dahil olan Muhafazak\u00e2r Devrim<\/em> yazarlar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcregeldi. Bu ba\u011flamda, \u201cGoetheci\u201d <\/em>bir gen\u00e7lik oldu\u011fu gibi, bir \u201cWagnerci gen\u00e7lik\u201d <\/em>oldu\u011fu da kesindir. Almanya\u2019da neden bir \u201cWagner Enstit\u00fcs\u00fc\u201d <\/em>kurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n sonundaki olaylar\u0131 hat\u0131rlamak gerekir. Almanlar, tarihsel haf\u0131zalar\u0131n\u0131 ve Avrupal\u0131lar\u0131n haf\u0131zas\u0131n\u0131 silmeyi ama\u00e7layan ger\u00e7ek bir “beyin y\u0131kama”<\/em>ya maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. Amerikan ordusu, Bayreuth tiyatrosunu i\u015fgal etti ve orada m\u00fczik-hall g\u00f6sterileri d\u00fczenledi. Bir s\u00fcre \u00f6nce, General Patton, komutas\u0131ndaki askerlerin Wagner\u2019in mitolojisinde merkezi bir yere sahip olan Ren Nehri\u2019ne i\u015femelerini emretti. Bu, hem m\u00fczisyene hem de Alman ve Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcne kar\u015f\u0131 kutsal de\u011ferleri y\u0131k\u0131c\u0131 ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 bir hareketti.<\/p>\n\n\n\n Wagner neden bir\u00e7ok entelekt\u00fcelin antik Yunan ve Roma’ya y\u00f6neldi\u011fi bir d\u00f6nemde Orta \u00c7a\u011f ile ilgileniyordu? <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Wagner\u2019in Orta \u00c7a\u011f\u2019a olan ilgisi, Alman dili uzman\u0131 Marino Freschi taraf\u0131ndan \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cWagner, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n yan bir deneyimine d\u00f6nd\u00fc: Graal\u2019a, t\u00fcm Hristiyan-Alman Orta \u00c7a\u011f\u2019\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7iren b\u00fcy\u00fck Hristiyan gizemine […] Wagner\u2019in yeniden ele ald\u0131\u011f\u0131 mesaj, materyalist ele\u015ftirinin t\u00fcketicili\u011finden ka\u00e7an ve o y\u0131llarda Teozofi ve \u00f6zellikle Rudolf Steiner (\u0130talya\u2019da Evola ve Massimo Scaligero taraf\u0131ndan) taraf\u0131ndan yeniden \u00f6nerilen belirsiz bir yola y\u00f6nelen bir kurtar\u0131c\u0131ya aitti\u201d (Wagner e l\u2019arte sublime che salva la religione<\/em>, il Giornale<\/em>, 02\/04\/2021). Ancak, ilk d\u00f6nem Wagner\u2019in, \u00f6n-Hristiyan d\u00fcnyaya ve Antik Yunan\u2019a ilgi g\u00f6sterdi\u011fini de unutmamak gerekir. Bu, \u00f6zellikle Tristan ve Isolde<\/em>\u2019nin m\u00fczikal dilinde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n Giorgio Locchi\u2019nin erken fark etti\u011fi gibi, bu Wagner eserinde tarihsel vizyonun a\u00e7\u0131k bir yorumu ve zaman\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu, k\u00fcresel bir kavray\u0131\u015f\u0131, Dionysos g\u00fcc\u00fcne at\u0131fta bulunan bir anlay\u0131\u015f ortaya \u00e7\u0131kar. Wagner\u2019in m\u00fczi\u011fi burada, moderniteye ve post-moderniteye bir meydan okuma ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Bu meydan okuma, sadece nostaljik bir ge\u00e7mi\u015f \u00f6zlemiyle de\u011fil, aktif bir anlay\u0131\u015fla, ge\u00e7mi\u015fin tamamlanm\u0131\u015f bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine s\u00fcrekli m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu savunan bir yakla\u015f\u0131mla ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu yakla\u015f\u0131m, Klossowski\u2019nin a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etti\u011fi gibi, ge\u00e7mi\u015fin geriye d\u00f6n\u00fck de\u011fil, s\u00fcrekli potansiyel olarak var oldu\u011funu ima eder.<\/p>\n\n\n\n \u00dcnl\u00fc m\u00fczikolog Paolo Isotta, Locchi\u2019nin kitab\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6ns\u00f6zde, Hristiyanl\u0131k ile Bat\u0131\u2019ya egemen olan m\u00fczi\u011fin mutlak monodik karakterini hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, Orta \u00c7a\u011f\u2019\u0131n sonlar\u0131nda, Antik d\u00fcnyada da izlerine rastlanan \u00e7ok sesli e\u011filimler yeniden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ciceron\u2019un Somnium Scipionis<\/em> adl\u0131 eserinde Platonik kaynaklara at\u0131fta bulunularak, \u201cfarkl\u0131 seslerin e\u015fzamanl\u0131 rezonans\u0131, ilahi bir ak\u0131l taraf\u0131ndan uyumlu hale getirilmi\u015ftir\u201d denir. Bu ba\u011flamda, Orta \u00c7a\u011f polifonisi Kuzey Avrupa halklar\u0131n\u0131n bilin\u00e7alt\u0131nda yatan ruhsal tortular\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan bir yeniden ke\u015fif olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Isotta, modern Bat\u0131 m\u00fczi\u011finin Yunan trajedisi gibi halktan do\u011fdu\u011funu ifade eder. Locchi\u2019ye g\u00f6re, polifonik ve tonal armoni duygusu Kuzey halklar\u0131na \u00f6zg\u00fcd\u00fcr ve bu, Orta \u00c7a\u011f\u2019dan sonra \u00f6nce Flaman polifonik okulunda, ard\u0131ndan 16. y\u00fczy\u0131lda \u0130talya\u2019da zirveye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Johann Sebastian Bach\u2019tan Wagner\u2019e uzanan m\u00fczik de bu gelene\u011fin devam\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Locchi\u2019nin tonal m\u00fczik yorumu, onun zaman anlay\u0131\u015f\u0131 ile ili\u015fkili olarak \u00f6nem kazan\u0131r. Tonal m\u00fczikte her nota, ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fi ayn\u0131 anda i\u00e7eren bir \u201c\u015fimdi\u201dyi temsil eder. Bu anlay\u0131\u015f, lineer zaman kavray\u0131\u015f\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r. Gregoriyen ilahiler de dahil olmak \u00fczere di\u011fer m\u00fczik t\u00fcrlerinde her nota, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir noktad\u0131r. Ancak tonal m\u00fczikte, her nota hem kendisinden \u00f6nce gelen hem de sonras\u0131nda gelecek olan notalar\u0131 i\u00e7erir. Bu y\u00fczden tonal m\u00fczik, tarihin sek\u00fclerle\u015fmi\u015f Hristiyan zaman anlay\u0131\u015f\u0131na alternatif olarak, s\u00fcrekli a\u00e7\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn temelsiz temelinde as\u0131l\u0131 bir zaman anlay\u0131\u015f\u0131 sunar.<\/p>\n\n\n\n Wagner\u2019in m\u00fczi\u011fi, tonal m\u00fczi\u011fin d\u00fcnyaya dair duyumunu mitolojik bir ilan haline getirmi\u015ftir. Locchi ve Isotta, Tristan<\/em>\u2019dan Parsifal<\/em>\u2019e uzanan Wagner eserlerini, insanl\u0131\u011f\u0131n tarih boyunca in\u015fa etti\u011fi en y\u00fcksek an\u0131t olarak tan\u0131mlar. Ancak bu mitolojik anlay\u0131\u015f yaln\u0131zca onun mitolojik a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 anlayabilecek dinleyiciler ve okuyucular i\u00e7in eri\u015filebilirdir. Bu anlay\u0131\u015fa kat\u0131lmayanlar i\u00e7in ise mit, her zaman bir belirsizlik sunar.<\/p>\n\n\n\n Biz, Wagner\u2019in \u00f6zellikle Tristan<\/em>\u2019da \u00fc\u00e7 boyutlu zaman vizyonunu ve onunla ili\u015fkili olan insan\u00fcst\u00fc bir anlay\u0131\u015f\u0131 ortaya koydu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131l\u0131yoruz. Ancak Wagner\u2019in, \u00f6zellikle daha sonraki eserlerinde (\u00f6rne\u011fin Din ve Sanat<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda), ba\u015flang\u0131\u00e7taki ilkelerine sad\u0131k kalamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu durum, Nietzsche ve Evola taraf\u0131ndan da fark edilmi\u015ftir. Wagner\u2019in sanatsal, felsefi ve politik anlay\u0131\u015f\u0131, bu noktada, ba\u015flang\u0131\u00e7taki iddialar\u0131ndan sapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Yine de Wagner\u2019in erken d\u00f6nem eserlerinden ilhamla, Avrupa m\u00fczi\u011fi, Yeni \u00d6z\u2019e<\/em> ve ger\u00e7ekten Dionysos\u00e7u bir sanata do\u011fru yoluna devam etmi\u015ftir. Bu e\u011filim \u00f6zellikle Gustav Mahler\u2019in \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Senfoni<\/em>\u2019sinde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Wagner’in d\u00fc\u015f\u00fcncesinde devrim ve sanat aras\u0131ndaki ili\u015fki nedir? Dini ve sanat\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi mi ama\u00e7l\u0131yordu? <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Sorunuza cevap vermek i\u00e7in, bahsetti\u011finiz Din ve Sanat adl\u0131 kitaba at\u0131fta bulunmak gerekir. Wagner\u2019in Din ve Sanat<\/em> adl\u0131 eseri, Parsifal<\/em>\u2019in bestelenmesiyle ayn\u0131 d\u00f6nemde yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131n bir derlemesidir. Yedi makaleden olu\u015fur ve Arthur Schopenhauer\u2019un yaz\u0131lar\u0131ndan al\u0131nt\u0131lar i\u00e7eren son Notlar<\/em> b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle tamamlan\u0131r. Wagner, Schopenhauer\u2019u \u201cb\u00fcy\u00fck filozofumuz\u201d olarak nitelendirerek ona hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131k\u00e7a dile getirmi\u015ftir. Bu yaz\u0131lar, Wagner\u2019in \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son d\u00f6neminde, d\u00fcnyaya olumlu bir mesaj b\u0131rakma amac\u0131 ta\u015f\u0131yan, Schopenhauer\u2019un Mitleid<\/em> (merhamet) \u00f6\u011fretisine dayal\u0131 bir ruhsal ve toplumsal yenilenme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 ifade eder. Bu \u00e7a\u011fr\u0131, 20. y\u00fczy\u0131lda Stefan George, Ernst J\u00fcnger, Martin Heidegger ve Moeller van den Bruck gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin eserlerinde merkezi bir tema haline gelecek, hatta Walter Benjamin gibi isimlerin dahi, ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131mla olsa da, bu Avrupa insan\u0131n\u0131n potansiyel \u201cYeni Ba\u015flang\u0131\u00e7\u201d fikrini tart\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Wagner\u2019in Din ve Sanat<\/em> eserinde \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ruhsal ve toplumsal yenilenme fikri, Almanya\u2019da ve Avrupa genelinde, liberalizmin politik zaferiyle birlikte y\u00fckselen faydac\u0131 ve ekonomik hayata y\u00f6nelik ele\u015ftiriye dayan\u0131yordu. Wagner, bu yenilenme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 sadece sad\u0131k \u00f6\u011frencilerinin anlayabilece\u011fini ve bunun kalpleri derinden etkileyen bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm (periagogh\u00e9) gerektirdi\u011fini savunuyordu. Ona g\u00f6re, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle birlikte yeni bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc duyuracak bir sanat, \u00f6zellikle de m\u00fczik ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131. Wagner\u2019in bu eseri, bir Yeni Ba\u015flang\u0131\u00e7<\/em> manifestosu olarak tasarlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Derlemenin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ilk makale, Wagner\u2019in temel fikirlerini \u00f6zetler ve sorunuza yan\u0131t niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Wagner, \u201cDin yapay hale geldi\u011finde, onun \u00f6z\u00fcn\u00fc kurtarmak sanata d\u00fc\u015fer,\u201d <\/em>diyerek, sanat\u0131 dinin temel do\u011frular\u0131n\u0131 ideal bir sembolik temsil yoluyla a\u00e7\u0131klayan bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcr. Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren mesaj\u0131n\u0131 \u201cruhu yoksul olanlara\u201d iletmi\u015f olmas\u0131nda yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. Di\u011fer dinler, \u00f6zellikle Brahmanizm, mesajlar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok \u201cruhu zengin\u201d olanlara, yani zaten bilgi yolunda olanlara iletmi\u015ftir. Ancak Wagner\u2019e g\u00f6re, Hristiyanl\u0131k bu e\u015fsiz niteli\u011fine ra\u011fmen, k\u0131sa s\u00fcrede \u201cRoma \u0130mparatorlar\u0131 ve heretik cellatlar\u0131n\u0131n\u201d dini haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve orijinal mesaj\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Wagner\u2019in Schopenhauer\u2019cu Hristiyanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131, ya\u015fam iradesinin tersine \u00e7evrilmesine dayan\u0131r. Ona g\u00f6re, bu d\u00fcnyadaki \u201cBen istiyorum\u201d buyru\u011fu, insanlar\u0131 ger\u00e7ek krall\u0131\u011fa, yani Tanr\u0131\u2019n\u0131n krall\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nlendiren bir ill\u00fczyondan ibarettir. Wagner, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n yozla\u015fmas\u0131n\u0131n, \u201c\u00e7arm\u0131ha gerilmi\u015f bu Tanr\u0131 ile Yahudi yarat\u0131c\u0131 Tanr\u0131\u2019n\u0131n zorla birle\u015ftirilmesi\u201d <\/em>ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunur. Yine de sanat\u00e7\u0131lar, bu d\u00fcnyevi hakimiyeti reddetmi\u015f ve annelik mucizesinin temsili arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, d\u00fcnyan\u0131n reddedili\u015fini ifade etmi\u015flerdir. Wagner, Raffaello\u2019nun Sistine Madonnas\u0131<\/em> gibi eserleri bu anlay\u0131\u015f\u0131n bir g\u00f6stergesi olarak \u00f6ver ve Yunan sanat\u0131ndaki idealizasyonun \u00f6tesinde, Hristiyan sanat\u0131n\u0131n dini dogman\u0131n \u201cs\u0131rr\u0131n\u0131\u201d <\/em>a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eder.<\/p>\n\n\n\n M\u00fczik, Wagner\u2019e g\u00f6re, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ilerleyen d\u00fcnyevile\u015fmesi nedeniyle b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak, kiliseden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde, m\u00fczik saf bir ilkel miras olarak korunabilmi\u015ftir. Wagner, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n orijinal mesaj\u0131n\u0131n Yahudi dogmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bozuldu\u011funu ve bu durumun Hristiyan \u00f6\u011fretilerini yaln\u0131zca \u015fekilsel hale getirdi\u011fini belirtir. \u0130sa\u2019n\u0131n Son Ak\u015fam Yeme\u011fi\u2019ndeki \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, insanlar\u0131 yaln\u0131zca birbirine de\u011fil, ya\u015fam\u0131n t\u00fcm formlar\u0131na karde\u015f gibi yakla\u015fmaya davet etmi\u015ftir. Bu anlay\u0131\u015f, Wagner\u2019in vejetaryenlik savunusunun temelini olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n Son olarak Wagner, sanat\u0131n modern d\u00f6nemde \u201cdini\u201d <\/em>bir \u00f6zellik kazanmas\u0131 gerekti\u011fini ve \u201cnihai bir eser\u201d haline gelmesi gerekti\u011fini savunur. Ancak, bu noktada, Wagner\u2019in Hristiyanl\u0131ktan \u00f6nceki trajik Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanan vizyonundan saparak, Tristan ve Isolde<\/em> gibi erken d\u00f6nem eserlerindeki anlay\u0131\u015ftan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyoruz. Bu ba\u011flamda, Wagner\u2019in \u201cYunan d\u00fc\u015f\u00fcncesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d <\/em>anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n tam olarak ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n Muhafazak\u00e2r devrimciler Wagner’e neden bu kadar ilgi g\u00f6sterdiler? Wagner, Muhafazak\u00e2r devrimcileri nas\u0131l etkiledi? <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Muhafazak\u00e2r devrimciler, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015ften sonra do\u011fan moderniteyi a\u015fmay\u0131 ve yaln\u0131zca tepki niteli\u011findeki gerici yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ya da politik nostalji boyutunu geride b\u0131rakmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131klar\u0131nda, Richard Wagner\u2019e Avrupa\u2019n\u0131n Yeni Ba\u015flang\u0131\u00e7<\/em>\u2019\u0131n\u0131n peygamberi olarak bakmadan edemezlerdi. \u00d6zellikle Stefan George\u2019un \u015fiir anlay\u0131\u015f\u0131 ve estetik teorisi, Wagner\u2019de m\u00fckemmel bir \u00f6nc\u00fcl bulmu\u015ftu. George Kreis<\/em>\u2019in lideri olan Stefan George, \u015fiir yoluyla hayat\u0131n yeniden kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan \u00e7abalar\u0131yla \u00e7evresindeki \u00f6\u011frencilerin hayranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n Muhafazak\u00e2r devrimci entelekt\u00fceller, Wagner\u2019in eserleriyle sundu\u011fu temalar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fu soruyu sormak zorunda kald\u0131lar: Devrimci ve muhafazak\u00e2r politik ve varolu\u015fsal projelere can verecek ya\u015fam kayna\u011f\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in hangi Wagner\u2019e odaklanmal\u0131y\u0131z? George, Klages, Schuler ve k\u0131smen J\u00fcnger karde\u015fler, tarih i\u00e7in \u201ca\u00e7\u0131k\u201d <\/em>bir vizyon sunan tonal m\u00fczi\u011fiyle bilinen erken d\u00f6nem Wagner\u2019e y\u00f6neldiler. Nazizm’in idollerinden sadece g\u00f6zleri kama\u015ft\u0131 ve daha sonra Hitler rejiminin s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Wagner’in teleolojisine ve mesih\u00e7ili\u011fine, ‘Gesamtkuntswerk’ ile sanat\u0131n ‘sonunu’ ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi iddias\u0131na duyarl\u0131 olan di\u011ferleri ise, Alain de Benoist’in dersi konusunda dikkatli olan yazara g\u00f6re hi\u00e7bir \u015fekilde ‘pagan’ olmayan, ancak monokratik ve kapal\u0131 olan nasyonal-sosyalist ideolojinin etnosentrizmine ba\u011fl\u0131 kald\u0131lar: \u2018Tek lider, tek imparatorluk, tek halk\u2019.<\/p>\n\n\n\n Nietzsche ve Wagner aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131k ki\u015fisel bir \u00e7at\u0131\u015fma m\u0131yd\u0131 yoksa iki Almanya (Weimar ve \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Reich) aras\u0131ndaki bir ayr\u0131l\u0131k m\u0131yd\u0131? <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n \u0130kisi aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131k, II. ve III. Reich’\u0131n temsil etti\u011fi de\u011ferlerle ilgili olmayan “idealist” bir nedenden kaynaklan\u0131yordu. Ayr\u0131l\u0131k, m\u00fczisyenin ve filozofun ya\u015fam ve sanat anlay\u0131\u015f\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klara dayan\u0131yordu. Nietzsche trajediye sad\u0131k kald\u0131. Wagner ise m\u00fczi\u011fin ve tarihin kurtar\u0131c\u0131 bir anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimseyerek, rahatlat\u0131c\u0131 bir son ama\u00e7 pozisyonunu benimsedi. Bir ba\u015fka “tarihin filozofu ve m\u00fczisyeni”<\/em> oldu. Oysa trajik sanat hiperbolik bir geli\u015fime sahiptir, asla tamamlanmaz, her zaman faaliyettedir, t\u0131pk\u0131 sadece physis te var olan\u0131 harekete ge\u00e7iren ilke gibi. Trajik yakla\u015f\u0131m her zaman a\u00e7\u0131kt\u0131r ve Wagner’in de m\u00fccadele etmek istedi\u011fi burjuva ruhuyla \u00e7eli\u015fir. Wagner’i Usta’dan uzakla\u015ft\u0131ran, Wagner’in itiraf edilmemi\u015f “burjuva”l\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Bayreuth’ta ger\u00e7ekle\u015fen ilk temsiller hakk\u0131nda, ebedi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn filozofu Nietzsche, Mathilde Maier’e 15 Temmuz 1878’de \u015f\u00f6yle yazd\u0131: “Bayreuth yaz\u0131nda t\u00fcm bunlar\u0131n tamamen fark\u0131na vard\u0131m; ilk izledi\u011fim temsillerden sonra ka\u00e7t\u0131m, da\u011flara uzaklara gittim.”<\/em> Yani, yine Nietzsche’nin s\u00f6zleriyle: <\/em><\/strong>“Wagner ad\u0131m ad\u0131m benim hor g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm her \u015feye raz\u0131 oldu… Hatta antisemitizme bile… Wagner… aniden, terk edilmi\u015f ve peri\u015fan bir halde, Hristiyan ha\u00e7\u0131n\u0131n ayaklar\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc.”<\/em> Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler, Nietzsche’nin Franz Overbeck’e 7 Nisan 1884’te yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta, “bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan Wagner’in miras\u00e7\u0131s\u0131 olaca\u011f\u0131m” <\/em>demesine engel olmad\u0131 ve b\u00f6ylece m\u00fczisyenin dehas\u0131n\u0131 kabul etti, ancak kendi “Yunanca d\u00fc\u015f\u00fcnmeye”<\/em> olan ger\u00e7ek sadakatini de g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n Richard Wagner, \u0130talyan operas\u0131na kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir tutum ald\u0131? Bu ili\u015fkinin m\u00fczik dramas\u0131n\u0131 \u015fekillendirmede ve Orta Avrupa m\u00fczik gelene\u011fini y\u00fcceltmede ne rol\u00fc oldu? <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Besteci \u0130talya’y\u0131 \u00e7ok seviyordu; bir\u00e7ok \u015fehirde bestelemek i\u00e7in ilham ve huzur buldu. Venedik’te (orada \u00f6lecekti) Tristan ‘\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yazd\u0131; La Spezia’da Tetraloji nin \u00f6ns\u00f6z\u00fc i\u00e7in r\u00fcyas\u0131nda ilham ald\u0131; Ravello’da ve Siena Katedrali’nde Parsifal ‘in sahnelerini hayal etti ve Palermo’da tamamlad\u0131. 1859’da \u0130kinci Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Avusturya’ya kar\u015f\u0131 Piyemonte’yi destekledi. 1 Kas\u0131m 1871’de Lohengrin ‘in pr\u00f6miyeri Bologna’daki Teatro Comunale’de ger\u00e7ekle\u015ftirildi; bu, \u0130talya’da bir Wagner operas\u0131n\u0131n ilk temsiliydi. Tekrar g\u00f6sterimlerden birine Giuseppe Verdi kat\u0131ld\u0131; Aida ‘n\u0131n pr\u00f6miyerinden sonra, haks\u0131z bir \u015fekilde ele\u015ftirmenler taraf\u0131ndan Wagnerci olmakla ve dolay\u0131s\u0131yla \u0130talyan operas\u0131n\u0131n besteleme ve orkestra standartlar\u0131n\u0131 ihlal etmekle su\u00e7land\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, Wagner ile \u0130talyan operas\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler hakk\u0131nda fikir verir. \u0130li\u015fkiler \u00e7eli\u015fkiliydi, sevgi-nefret ve \u00e7ekim-itme ile doluydu. Wagner, Bayreuth \u0130deali nde yer alan makalelerde dramatik patosun tarihini yeniden in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, \u0130talyanlara klasik tiyatronun de\u011ferini yeniden ke\u015ffetmede \u00f6ncelik verir. Bu, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn dramatik tiyatroyu bir kenara b\u0131rakmas\u0131na ve antik dramay\u0131 lirik m\u00fczik alan\u0131nda yeniden in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131; bu giri\u015fim sonunda \u0130talyan operas\u0131n\u0131n do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda Wagner’in Toplam Sanat Eseri’nin \u00f6zelliklerini tan\u0131mlamak i\u00e7in bakt\u0131\u011f\u0131 model, do\u011frudan \u0130talyan operas\u0131 de\u011fil, Shakespeare’in tiyatrosudur; miminin de\u011ferini vurgular. Dahas\u0131, b\u00f6yle bir toplam eser, temsil i\u00e7in \u0130talyan-Frans\u0131z tiyatro salonundan olduk\u00e7a farkl\u0131 bir ortam gerektiriyordu. Bu nedenle, Wagner’in \u0130talyan operas\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak kesinlikle ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir referans modeli olarak g\u00f6rmedi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Bana g\u00f6re, Wagner’in \u00f6nceki \u00e7a\u011flar\u0131n m\u00fczi\u011fi ve tiyatrosu ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdeki bask\u0131n olanlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 her y\u00f6n\u00fcyleydi. Bu yakla\u015f\u0131mda, Avrupa m\u00fczik gelene\u011fini yeniden canland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7 bulunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Richard Wagner, yaln\u0131zca bir besteci de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sanat, din ve k\u00fclt\u00fcr \u00fczerine derin d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip bir filozof ve devrimciydi. Eserleri, m\u00fczik ile mitolojiyi birle\u015ftirerek hem Almanya\u2019da hem de t\u00fcm Avrupa\u2019da sanatsal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir uyan\u0131\u015f\u0131n sembol\u00fc haline geldi. Wagner\u2019in bu \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc etkisi, \u00f6zellikle Muhafazak\u00e2r Devrim entelekt\u00fcelleri ve moderniteye kar\u015f\u0131 estetik ve felsefi bir… Continue reading ![\"\"](\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Cop.-Schure-3.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/0000072_wagner-olayi-nietzsche-wagnere-karsi.jpeg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n