{"id":2708,"date":"2025-09-22T16:05:07","date_gmt":"2025-09-22T13:05:07","guid":{"rendered":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/?p=2708"},"modified":"2025-09-22T16:18:55","modified_gmt":"2025-09-22T13:18:55","slug":"victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/","title":{"rendered":"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir"},"content":{"rendered":"\n

Hans Freyer, sosyoloji alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nsa da, Sa\u011fdan Devrim<\/em> adl\u0131 kitab\u0131yla Muhafazak\u00e2r Devrim hareketi i\u00e7inde \u00f6nemli bir yer edinmi\u015ftir. Bu konuyu \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fayan ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Victor Van Brandt ile konu\u015ftuk. Van Brandt, ayn\u0131 zamanda Esotericist’s Newsletter<\/a><\/em> adl\u0131 Substack blogunun yazar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anglo-Sakson d\u00fcnyas\u0131na uyarlanm\u0131\u015f folkish bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmeye odakl\u0131yor. Kendisiyle Freyer\u2019i ve Sa\u011fdan Devrim<\/em>\u2019i ele ald\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

Klasik sa\u011f ideolojiler ile devrim fikri birbiriyle \u00e7eli\u015fiyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Freyer bu \u00e7eli\u015fkiyi nas\u0131l a\u015f\u0131yor veya yeniden tan\u0131ml\u0131yor? \u201cSa\u011fdan devrim\u201d kavram\u0131n\u0131 nas\u0131l kavramsalla\u015ft\u0131rd\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Joseph de Maistre<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Evet, devrim kavram\u0131 geleneksel sa\u011fc\u0131l\u0131kla \u00e7eli\u015fir gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. 18. ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki pek \u00e7ok sa\u011fc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, \u00f6zellikle de 1789 Frans\u0131z Devrimi’ne y\u00f6nelik ele\u015ftirileriyle dikkat \u00e7ekiyordu: Burke, De Maistre vb. Temel endi\u015fe, devrimlerin toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ama\u00e7lad\u0131klar\u0131 i\u00e7in geleneksel \u00f6rf, adet, inan\u00e7, kurum ve hatta dini inan\u00e7lar\u0131 silip s\u00fcp\u00fcrecek olmas\u0131d\u0131r. Muhafazakar bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re bu kabul edilemezdi. Peki, muhafazakar ve devrimci fikirleri birle\u015ftirme giri\u015fimini nas\u0131l anlamland\u0131rabiliriz?<\/p>\n\n\n\n

Burada iki \u015fey \u00f6nemlidir: Birincisi, Freyer gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ko\u015fullar\u0131n geleneksel muhafazakarl\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fcz k\u0131lmas\u0131; ikincisi ise bu durumun ya muhafazakarl\u0131\u011f\u0131n terk edilmesini ya da yeniden kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmas\u0131d\u0131r. Freyer ve d\u00f6nemin di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri, muhafazakarl\u0131\u011f\u0131n hala \u00f6nemli i\u00e7g\u00f6r\u00fclere sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in bu unvan\u0131 terk etmek istemediler. De\u011fi\u015fmesi gereken, muhafazakarlar\u0131n devrime kar\u015f\u0131 olumsuz duru\u015fuydu.<\/p>\n\n\n\n

Devrimci muhafazak\u00e2rl\u0131\u011fa y\u00f6nelimin itici g\u00fcc\u00fcn\u00fc do\u011fru bir ba\u011flama oturtmak i\u00e7in, d\u00f6nemin Almanya\u2019s\u0131n\u0131n durumunu k\u0131saca tasvir etmemiz gerekir. Almanya, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir yenilgiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. Versailles Antla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca toprak kaybetti, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez tazminat \u00f6demeleri yapmak zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve Alman ordusu eski g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir g\u00f6lgesine indirgenmi\u015fti. Sava\u015ftan sonra monar\u015fi kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve Kas\u0131m Devrimi s\u0131ras\u0131nda yeni bir cumhuriyet sistemi kuruldu. Bu bo\u015flukta, \u00e7e\u015fitli ideolojik gruplar Almanya\u2019ya kendi vizyonlar\u0131n\u0131 dayatma f\u0131rsat\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. 1918 sonundan 1919 A\u011fustos\u2019una kadar s\u00fcren Kas\u0131m Devrimi, k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine Bol\u015fevizme y\u00f6neli\u015f tehlikesini beraberinde getirmi\u015fti. O tehdit \u015fimdilik geri \u00e7ekilmi\u015fti ama ufukta h\u00e2l\u00e2 bir ihtimal olarak beliriyordu.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Wolfgang Kapp

<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Mart 1920’de Wolfgang Kapp ve Walther von L\u00fcttwitz liderli\u011findeki Kapp Darbesi, yukar\u0131da bahsedilen devrimi geri almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ancak ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Ve sonra da Kas\u0131m 1923’te Nasyonal Sosyalistlerin M\u00fcnih Darbesi ya\u015fand\u0131. Bu radikalleri bir kenara b\u0131rakacak olursak, Weimar Cumhuriyeti’nin iyi gitmedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131. Siyasi, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel olarak milliyet\u00e7ileri ve muhafazakarlar\u0131 rahats\u0131z ediyordu. Se\u00e7im sistemi istikrars\u0131zd\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc h\u00fck\u00fcmetler kurmak zordu. Siyasi partiler aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fc anla\u015fmazl\u0131klar nedeniyle koalisyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netmek \u00e7o\u011fu zaman zordu ve s\u0131k s\u0131k krizlere yol a\u00e7\u0131yordu. Muzaffer M\u00fcttefik Devletler taraf\u0131ndan dayat\u0131lan sava\u015f tazminatlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezdi ve yeni devletin bu durumla ba\u015fa \u00e7\u0131kma giri\u015fimleri hiperenflasyona yol a\u00e7arak milyonlarca Alman i\u00e7in sefalete neden oldu. K\u00fclt\u00fcrel ve entelekt\u00fcel cephede ise, Bauhaus, Dada ve Yeni Nesnelcilik gibi yeni sanatsal ak\u0131mlar bir\u00e7ok muhafazakar ve milliyet\u00e7i taraf\u0131ndan yozla\u015fm\u0131\u015f olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu; yabanc\u0131 bir Amerikan olgusu olarak alg\u0131lanan caz m\u00fczi\u011fi pop\u00fclaritesi artt\u0131; pek \u00e7ok gen\u00e7, sa\u011fc\u0131lar taraf\u0131ndan daha y\u00fcksek de\u011ferlerden ziyade t\u00fcketim, seks ve parti odakl\u0131, hedonist ve nihilist bir ya\u015fam tarz\u0131 olarak alg\u0131lanan bir ya\u015fama y\u00f6neldi; ve son olarak, Weimar Cumhuriyeti’nde \u00e7e\u015fitli sol ak\u0131mlar entelekt\u00fcel alanda \u00e7o\u011fal\u0131rken, \u0131rk, ulus ve geleneksel evlilik gibi her t\u00fcrl\u00fc muhafazakar de\u011fer sorgulanmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bu ger\u00e7ekler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Almanya’da devrimci bir de\u011fi\u015fimin zaten ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ve bunun \u00e7o\u011fu muhafazakar\u0131n ho\u015funa gidecek bir y\u00f6ne gitmedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Muhafazakarl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme f\u0131rsat\u0131n\u0131 zaten yakalad\u0131\u011f\u0131nda, e\u011fer bir muhafazakar\u0131n ahlaki bir duru\u015fu varsa, \u00fclkesini do\u011fru yola geri d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in yeni bir devrimi savunmaktan ba\u015fka \u00e7aresi kalmaz.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan sistemden memnun olunmad\u0131\u011f\u0131nda, iki pratik olas\u0131l\u0131k vard\u0131r: ya sistem kurtar\u0131labilir, bu durumda reformist olmak gerekir, ya da sistem kurtar\u0131lamaz, bu durumda devrimci olmak gerekir. Freyer (di\u011fer pek \u00e7ok sa\u011fc\u0131 gibi), Weimar Cumhuriyeti’nin sadece kaotik ve istikrars\u0131z olmakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda ahlaki a\u00e7\u0131dan gayrime\u015fru oldu\u011funa inan\u0131yordu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, kurtar\u0131lsa bile kurtar\u0131lmamal\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, arzu edilen bir toplumsal d\u00fczene ula\u015fmak i\u00e7in tek yol devrimdi. Esasen, iki devrimden birini se\u00e7mek gerekiyordu: Weimar Cumhuriyeti’ni do\u011furan soldan gelen devrim ya da onu s\u00fcp\u00fcr\u00fcp Almanlar\u0131 ait olduklar\u0131 tarihsel yola geri d\u00f6nd\u00fcrecek olan sa\u011fdan gelen ba\u015fka bir devrim. Freyer gibi biri i\u00e7in se\u00e7im a\u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Freyer’in i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullar\u0131 ana hatlar\u0131yla belirttim. \u015eimdi fikirlerini daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ele almak faydal\u0131 olacakt\u0131r. Freyer’in devrimle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini anlamak i\u00e7in ana kaynak, 1931’de yay\u0131mlanan bir bro\u015f\u00fcr olan Revolution von Rechts’<\/em>t\u0131r (Sa\u011fdan Devrim). Freyer bu bro\u015f\u00fcrden \u00f6nce de \u00e7e\u015fitli eserler yazm\u0131\u015f ve kendine \u00f6zg\u00fc baz\u0131 fikirlerini geli\u015ftirmi\u015f olsa da, bu bro\u015f\u00fcr, yaz\u0131lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla pratik siyaseti do\u011frudan etkilemeye y\u00f6nelik ilk giri\u015fimiydi.<\/p>\n\n\n\n

Il\u0131ml\u0131 sa\u011f\u0131n itibar\u0131 sars\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; yeni krizler yeni pratik ve kurumlar gerektiriyordu. Freyer’in tezi, ge\u00e7mi\u015f devrimler sol nitelikli iken, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n bir sonraki devriminin sa\u011fdan gelece\u011fiydi. Sa\u011fdan bir devrimin neye benzedi\u011fine birazdan de\u011finece\u011fiz; ancak \u00f6ncelikle bir devrimin ne oldu\u011fu konusunda net olal\u0131m. Bir devrim, bir toplumsal ya da siyasi d\u00fczenin farkl\u0131 ilkelere dayanan bir ba\u015fkas\u0131yla de\u011fi\u015ftirilmesi s\u00fcrecidir. Farkl\u0131 gruplar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi ve bir arada var olmaya devam etmelerinin imkans\u0131z oldu\u011fu durumlarda devrimci bir durum s\u00f6z konusudur. Bu gruplar aras\u0131nda bir m\u00fccadele ya\u015fanmal\u0131 ve m\u00fccadelenin sonucu, mevcut sistemin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp s\u00fcrd\u00fcrmeyece\u011fini ya da yerini farkl\u0131 bir sisteme b\u0131rak\u0131p b\u0131rakmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyecektir.<\/p>\n\n\n\n

Her t\u00fcrl\u00fc faaliyet devrimin gerisinde kal\u0131r. Freyer’in sadece “zihinsel bir \u00e7ekince” olarak nitelendirdi\u011fi ele\u015ftiri devrimci de\u011fildir; benzer \u015fekilde, sendikac\u0131l\u0131kta oldu\u011fu gibi devletten tavizler i\u00e7in lobi yapmak da devrimci de\u011fildir; ne de \u00f6rg\u00fctl\u00fc kitleler mutlaka devrimcidir. Bu \u015feyler, sistemin devam eden varl\u0131\u011f\u0131yla temelde uyumludur. D\u00fcnyadaki t\u00fcm konu\u015fmalar bir devrim getirmez. Freyer’in dedi\u011fi gibi:<\/p>\n\n\n\n

\u201cDevrim ancak ele\u015ftiri et ve kana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde ba\u015flar; mevcut d\u00fczenin kabu\u011fu i\u00e7inde maddi ve patlay\u0131c\u0131 bir \u00f6z b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde; d\u00fc\u011f\u00fcm bizzat ger\u00e7ekli\u011fin i\u00e7inde s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; bug\u00fcn\u00fcn taraf\u0131ndan so\u011furulmam\u0131\u015f \u00f6zg\u00fcr g\u00fc\u00e7ler, yaln\u0131zca daha iyi bilgileriyle zaman\u0131n h\u00fckm\u00fcn\u00fc de\u011fil, varolu\u015flar\u0131yla da zaman\u0131n tarihsel de\u011fi\u015fimini temsil ettiklerinde ba\u015flar.<\/em>\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir devrimci, faaliyetlerini durdurmas\u0131 halinde egemen s\u0131n\u0131f\u0131n sin\u00fck\u00fcr ya da af tekliflerini reddedecektir. O, asimile olmay\u0131 reddeder ve mevcut sistemin \u00fczerine in\u015fa edildi\u011fi ilkelere kar\u015f\u0131t ilkelerin ya\u015fayan bir cisimle\u015fmesidir.<\/p>\n\n\n\n

Freyer, solun sisteme absorbe oldu\u011funu savunuyordu. Freyer’in “sosyal” fikir olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yeni bir fikir, en sanayile\u015fmi\u015f Bat\u0131 \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Sosyal fikrin kalbinde, sek\u00fclerle\u015fmi\u015f bir hay\u0131rseverlik mefhumu vard\u0131. Fabrika y\u00f6netmelikleri, daha iyi ko\u015fullar i\u00e7in lobi yapan sendikalar, yoksullara yard\u0131m ve bir dizi iyile\u015ftirici \u00f6nlem bu bayrak alt\u0131nda geli\u015ftirilmi\u015fti. Herhangi bir sol grubun, \u00e7o\u011fu i\u015f\u00e7inin bu ko\u015fullardan a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 memnun oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini hesaba katmas\u0131 gerekiyordu. Ve b\u00f6ylece devrim olabilecek \u015fey sadece reforma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve kom\u00fcnizm hayaleti kovuldu. Proletarya bile sosyal fikri kendisi savunarak, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 onun korunmas\u0131na ba\u011flamak suretiyle devrimi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbm etti. Freyer’in dedi\u011fi gibi:<\/p>\n\n\n\n

Ne de olsa, zincirlerinden ba\u015fka kaybedecek \u00e7ok farkl\u0131 \u015feyleri vard\u0131, yani \u00f6zel haklar\u0131 ve daha fazla geli\u015fimleri i\u00e7in imkanlar\u0131.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sistemin \u00f6z\u00fc ayn\u0131 kald\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc yeni bir sistemin yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, mevcut sistem i\u00e7inde daha iyi bir yer i\u00e7in sava\u015f\u0131yorlard\u0131. Freyer bu s\u00fcrece “on dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n tasfiyesi” ad\u0131n\u0131 vermektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llar\u0131n en potansiyel devrimcisi olan y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimci potansiyeli etkisiz hale getirilmi\u015ftir. Devrimcilerin kendileri de \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ve yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: sistemi yok etmeyi ama\u00e7layan “negatifleri”, onu peki\u015ftiren bir “pozitife” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bir\u00e7o\u011funa devrimci geli\u015fmeler gibi gelen \u015feyler, burjuva sanayi toplumuyla asl\u0131nda olduk\u00e7a uyumluydu: “i\u00e7ine yeni bir ilke girmiyordu”.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, devrimci s\u0131n\u0131f olan proletaryan\u0131n bu d\u00fczenin hizmetine girmesi, daha fazla devrim beklentisini sona erdirmez. Freyer’in dedi\u011fi gibi:<\/p>\n\n\n\n

Soldan gelen devrimin tasfiye edilmesi, sa\u011fdan gelen devrimin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7maktad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Proletarya yerine, sa\u011fdan devrimin \u00f6rg\u00fctleyici ilkesi halkt\u0131r. Bize, \u201cDevrimler\u201d, deniyor,<\/p>\n\n\n\n

…\u201cgeli\u015fmeler\u201d, \u201cilerlemeler\u201d, \u201chareketler\u201d de\u011fildir. Aksine, y\u00fcklenen ve yeniden y\u00fcklenen diyalektik gerilimlerdir – ve bunlar\u0131n etkisi ya burada ve \u015fimdi tarih olur – ya da olmaz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Proletaryan\u0131n sanayi d\u00fczeninin hizmetine girmesi, t\u00fcm toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n gereklili\u011finin ve \u00f6neminin kabul edilmesi, bu d\u00fczen i\u00e7inde diyalektik bir alan a\u00e7arak halk\u0131 “mu\u011flak bir fikirden” “tarihsel bir ger\u00e7ekli\u011fe” d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Halk, “yeni bir olu\u015fumdur, kendi iradesi ve kendi hakk\u0131d\u0131r”. O, toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kar ve \u00f6rg\u00fctledi\u011fi g\u00fc\u00e7leri sadece “toplumsal \u00e7\u0131karlar” olma karakterinden kurtar\u0131r. O, “sanayi toplumunun d\u00fc\u015fman\u0131”d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ama halk nedir? Freyer’e g\u00f6re, onu anlayabilmemiz i\u00e7in iki “katman\u0131” delip ge\u00e7meliyiz. Halk\u0131n ilk katman\u0131, 19. y\u00fczy\u0131l anlam\u0131nda yani burjuva anlam\u0131nda “ulus”tur. Bu katman, Freyer’in zaman\u0131nda a\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ge\u00e7mi\u015fteki 19. y\u00fczy\u0131la ba\u011fl\u0131yd\u0131. \u0130kinci katman daha derindi. \u015eunlar\u0131 i\u00e7eriyordu:<\/p>\n\n\n\n

…tarihin ilkel g\u00fc\u00e7leri; mutlak\u0131n kararnameleri; do\u011faya \u00e7ok yak\u0131n olan, onun gibi anla\u015f\u0131lmaz derecede yarat\u0131c\u0131 ruhlar; tarihi i\u015fleyen ama kendini hi\u00e7bir tarihte g\u00f6stermeyen b\u00fcy\u00fck bir dolays\u0131z varolu\u015f.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Halk, sanayi toplumuna kar\u015f\u0131 bir cephe olu\u015fturma s\u00fcrecindeydi ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir devrimden sonra toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmesinin ne gibi bir bi\u00e7im alaca\u011f\u0131 en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar \u00f6nceden kesin olarak bilinemezdi. Ancak, halk\u0131n devriminin hangi y\u00f6ne do\u011fru itilece\u011fi makul bir \u015fekilde sorulabilirdi. Freyer \u015f\u00f6yle cevap veriyor: “sa\u011fdan”. “Sa\u011f” ile, tipik anlamda “sa\u011fc\u0131”y\u0131 kastetmiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu; daha ziyade, halk\u0131n, solcu devrimciler ve onlar\u0131n “proletaryas\u0131”nda oldu\u011fu gibi, sistem i\u00e7inde kendi yerini bulmak isteyen ba\u015fka bir \u00e7\u0131kar grubu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kastediyordu. Sa\u011fdan devrim\u201d, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Bize, “Her tarihsel durum,” deniyor, “kendi devletini \u00fcretir”. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir devrim yeni bir devlet ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r: sadece mevcut devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irip ayn\u0131 kalmayacak, m\u00fclkiyeti de\u011fi\u015ftirecektir. Sa\u011fdan devrim, devletini “bug\u00fcne h\u00fckmeden ge\u00e7mi\u015f ilkesini” yok etmek i\u00e7in kullanacak ve eski devlet hala var olsa bile kendi devletini in\u015fa edecektir. Sa\u011fdan devrimde halk ve devlet birle\u015fir. Freyer’in halk ve devlet anlay\u0131\u015flar\u0131, s\u0131ras\u0131yla, bayrak sallama ve slogan atmaktan ibaret olan bug\u00fcn\u00fcn s\u0131\u011f milliyet\u00e7ili\u011fini ve devletin halk\u0131n \u00fczerinde ve ondan ayr\u0131, halk\u0131 yaratan bir \u015fey oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u015far. Halk bir \u2018kuvvetler alan\u0131d\u0131r\u2019; devlet ise her \u015feyden \u00f6nce, end\u00fcstri toplumuna \u00f6l\u00fcmc\u00fcl darbeyi indiren bir m\u0131zra\u011f\u0131n ucu, ikinci olarak da halk\u0131n s\u00fcrekli eyleminin \u2018yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f enerjisidir\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Freyer, bu devrimden sonra toplumsal d\u00fczenin nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnece\u011fine dair baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 vermektedir. Siyaset ekonominin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecektir. Toprak, sadece bir \u00fcretim fakt\u00f6r\u00fc olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p halk i\u00e7in bir ya\u015fam alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. Halk\u0131n “g\u00fc\u00e7 alan\u0131n\u0131n” “sanayi toplumunun heterojen sekmelerinden” kurtuldu\u011fu yeni bir devlet sosyalizmi kurulacakt\u0131r. Sistemin teknik ayg\u0131t\u0131 ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n “sosyal” kavram\u0131, sistemin \u00f6zel bir ba\u015far\u0131s\u0131 ya da \u00f6zelli\u011fi olarak de\u011fil, do\u011fal bir durum olarak kabul edilecektir. \u0130nsan \u00f6zg\u00fcr olacakt\u0131r, ancak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, izole bir “birey” olarak de\u011fil, sadece halk\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde olacakt\u0131r. \u0130nsanlar, birbirleriyle rekabet eden ayr\u0131 \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 halinde \u00f6rg\u00fctlenmeyecek, kendilerini birle\u015fik bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131 olarak g\u00f6recek ve ortak ama\u00e7lar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Freyer, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131 i\u00e7inde ta\u015f\u0131yan ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n can \u00e7eki\u015fen d\u00fczenine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan bir dizi insan\u0131n y\u00fckseldi\u011fi sonucuna vard\u0131. Halk\u0131n sanayi toplumuna kar\u015f\u0131 cephesi olu\u015fuyordu; ona g\u00f6re, sa\u011fdan devrimin “zaman\u0131n i\u00e7eri\u011fi” olmas\u0131n\u0131n nedeni buydu.<\/p>\n\n\n\n

Freyer’in d\u00fc\u015f\u00fcncesinde k\u00fclt\u00fcr, ulus ve devlet aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 nas\u0131l tan\u0131mlan\u0131yor?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

K\u00fclt\u00fcr, ulus ve devlet olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 kavram Freyer’in d\u00fc\u015f\u00fcncesinde yak\u0131ndan i\u00e7 i\u00e7edir ve onlar\u0131 bu s\u0131rayla listelemeniz yerindedir. Her birini ayr\u0131 ayr\u0131 a\u00e7\u0131klamak ve her birinin bir sonraki kavramla nas\u0131l ili\u015fkili oldu\u011funu g\u00f6stermek en iyisidir.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nce k\u00fclt\u00fcr\u00fc ele alal\u0131m. Freyer’e g\u00f6re k\u00fclt\u00fcr, insan ruhunun (“nesnel ruh” terimini kullan\u0131r) semboller, normlar, sanat eserleri ve kurumlar gibi kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imlere d\u0131\u015fa vurulmas\u0131d\u0131r. Bu bi\u00e7imler toplumsal ya\u015fam\u0131 olu\u015fturur. Bunun anlam\u0131, bireysel insanlar\u0131 topluluklara ve halklara ba\u011flayan \u015feyler olmalar\u0131d\u0131r. Bunun neden b\u00f6yle oldu\u011funu kolayca g\u00f6rebiliriz. Semboller, insanlar\u0131n birbirleriyle ileti\u015fim kurma yollar\u0131d\u0131r. Bar\u0131\u015f i\u00e7inde bir arada ya\u015famay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan ortak bir anlam a\u011f\u0131 olu\u015ftururlar. Normlar, davran\u0131\u015f i\u00e7in ortak standartlar belirler, bu da toplumsal ili\u015fkilere belirli bir d\u00fczen getirir ve bir toplumsal d\u00fczenin di\u011fer \u00fcyeleriyle nas\u0131l ili\u015fki kurulaca\u011f\u0131na dair belirsizli\u011fi giderir. Kurumlar \u00e7e\u015fitli i\u015flevlere hizmet edebilir, ancak bunlar aras\u0131nda y\u00f6netim ve dini prati\u011fin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar, bireyler aras\u0131nda ba\u011flar kurmada ve onlar\u0131 daha b\u00fcy\u00fck bir b\u00fct\u00fcne entegre etmede \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. \u015eimdi bunun Freyer’in bireycilik kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l bir ili\u015fkisi oldu\u011funa ge\u00e7ebiliriz. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn “kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imlerin” yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011finden bahsetmi\u015ftim. K\u00fclt\u00fcrel \u00fcr\u00fcnler say\u0131s\u0131z nesil boyunca devam eder, bu da sadece halihaz\u0131rda ya\u015fayan nesillerin k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez, ayn\u0131 zamanda \u00f6l\u00fc nesillerin ve hen\u00fcz do\u011fmam\u0131\u015f olanlar\u0131n da k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.<\/p>\n\n\n\n

Bu k\u00fclt\u00fcr anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n Freyer’in halk (Volk) anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. K\u00fclt\u00fcr, bir halkla kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir ili\u015fki i\u00e7indedir. Bir k\u00fclt\u00fcr hem bir halk\u0131 olu\u015fturur (tam anlam\u0131yla, Freyer’in s\u00f6zleriyle, onlara ortak bir Gestalt, yani bi\u00e7im verir) hem de her yeni neslin ya\u015fayan \u00fcyeleri taraf\u0131ndan s\u00fcrekli olarak yeniden bi\u00e7imlendirilir. O, do\u011fas\u0131 gere\u011fi dura\u011fan de\u011fil, dinamiktir. Birini di\u011feri olmadan d\u00fc\u015f\u00fcnemezsiniz. Bir halk bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Liberal teoride oldu\u011fu gibi sadece bir “toplumsal s\u00f6zle\u015fmeyle” birle\u015fmi\u015f bir birey toplulu\u011fu de\u011fil, \u00fcyeleri ortak tarihsel ba\u011flar ve k\u00fclt\u00fcrle kadere ba\u011fl\u0131 (ona “Schicksalsgemeinschaft” veya “kader toplulu\u011fu” der) kolektif bir varl\u0131kt\u0131r. Freyer, Nasyonal Sosyalist teorisyenlerin aksine, bir ulusu \u0131rka dayal\u0131 olarak tasarlamam\u0131\u015ft\u0131r. Zaman zaman kandan ve soydan bahsetmi\u015ftir, ancak bu onun d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturmaz.<\/p>\n\n\n\n

Daha \u00f6nce Freyer’in k\u00fclt\u00fcr\u00fc insan ruhunun d\u0131\u015favurumu olarak nas\u0131l tasarlad\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmi\u015ftik. Bu “nesnel ruh” bi\u00e7imleri aras\u0131nda devlet en y\u00fcksek olan\u0131d\u0131r. Ancak elbette, ortak bir k\u00fclt\u00fcre sahip bir halk olmadan, bir devleti \u00fcretmek i\u00e7in gereken birlik de olmazd\u0131. Buna g\u00f6re, onlar\u0131n devlet i\u00e7in \u00f6n ko\u015fullar oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Halk siyasi ya\u015fam\u0131n \u00f6z\u00fc iken, devlet de onun bi\u00e7imidir. Bu devlet anlay\u0131\u015f\u0131 liberal anlay\u0131\u015fa temelde kar\u015f\u0131yd\u0131. O sadece bireysel haklar\u0131n garant\u00f6r\u00fc de\u011fil, kolektif ya\u015fam\u0131 \u015fekillendirme yetene\u011fine sahip bir “Gestaltende Kraft” (bi\u00e7imlendirici g\u00fc\u00e7) idi. Bu \u015fekilde tasarlanan devlet, modernite krizinin \u00fcstesinden gelmede \u00f6nemli bir rol oynayabilirdi. Ancak bu, “\u00f6znel ruhun”, yani bireysel \u00f6znelerin kendili\u011findenli\u011fi ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, devlet projesine ko\u015fulmas\u0131n\u0131 gerektirecekti.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla Freyer’e g\u00f6re her \u00fc\u00e7 unsurun da do\u011fas\u0131 gere\u011fi birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Bir halk\/ulus tarih taraf\u0131ndan olu\u015fturulan k\u00fclt\u00fcrel bir birliktir ve devlet de halk\u0131n bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imidir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6nemin di\u011fer muhafazakar-devrimci d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden (J\u00fcnger, Spengler, Moeller van den Bruck vb.) hangi y\u00f6nlerden farkl\u0131d\u0131r?<\/em><\/strong><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Freyer’i d\u00f6nemin di\u011fer fig\u00fcrleriyle ili\u015fkilendirmek faydal\u0131 olabilir. Armin Mohler, Die<\/em> <\/strong>Konservative Revolution in Deutschland 1918\u20131932 <\/em>adl\u0131 klasik eserinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri \u00fc\u00e7 ana gruba ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r: Gen\u00e7 Muhafazakarlar, halk\u00e7\u0131 hareket ve ulusal devrimciler. Freyer genellikle Gen\u00e7 Muhafazakar grubuna ait olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri gruplara ay\u0131rmak tamamen g\u00fcvenilir de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu gruplar\u0131n i\u00e7inde de farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r, ancak ger\u00e7ekli\u011fe faydal\u0131 olacak kadar yak\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk olarak, entelekt\u00fcel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n tarz\u0131 ve do\u011fas\u0131, di\u011fer bir\u00e7ok muhafazakar-devrimci d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrden farkl\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc baz\u0131lar\u0131 al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k derecede sistematik ve akademikti. \u00c7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu makaleler, tarihsel \u00e7al\u0131\u015fmalar vb. \u015feklinde gelirken, Freyer Der Staat<\/em> (1926) ve Soziologie als Wirklichkeitswissenschaft<\/em> (1930) dahil olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da inceleme yazm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, d\u00f6nemin muhafazakar devrimcileri i\u00e7in olduk\u00e7a nadir g\u00f6r\u00fclen, \u00f6zellikle etik \u00fczerine de incelemeler yazm\u0131\u015ft\u0131r (Antaeus, 1918 ve Pallas Athena, 1935<\/em>). Freyer felsefe ve sosyoloji alan\u0131nda resmi e\u011fitim alm\u0131\u015ft\u0131 ve bu yaz\u0131lar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ki \u00f6nemli a\u00e7\u0131dan halk\u00e7\u0131 hareketten farkl\u0131yd\u0131. Birincisi, biyoloji ve biyolojik \u0131rk halk\u00e7\u0131 d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7in kesinlikle merkeziyken, Freyer’in daha \u00e7ok k\u00fclt\u00fcr ve kurumlara odaklanan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde \u00f6nemli bir rol oynamamaktad\u0131r. 1920’ler ve 1930’lar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, halk\u00e7\u0131 hareketin tipik bir \u015fekilde yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, \u0131rk\u0131n tarihi nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fine dair herhangi bir yaz\u0131 \u00fcretmemi\u015ftir. Halk\u00e7\u0131 hareketten ikinci fark\u0131 ise, baz\u0131 halk\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden daha modernist olmas\u0131d\u0131r. K\u0131rsal ya\u015fam\u0131n \u0131rksal sa\u011fl\u0131k ve k\u00fclt\u00fcrel canl\u0131l\u0131k i\u00e7in daha elveri\u015fli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, k\u0131rsalc\u0131l\u0131k halk\u00e7\u0131 hareket i\u00e7in \u00f6nemli bir konuydu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, mekanize tar\u0131m\u0131n reddiyle el ele gidiyordu. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, 1920’lerin sonuna gelindi\u011finde Freyer, teknolojinin ulusun \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fi ve kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi inanc\u0131yla teknolojiye olumlu bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmi\u015fti. Jeffrey Herf, Reactionary Modernism <\/em>adl\u0131 kitab\u0131nda Freyer’e geni\u015f yer ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Freyer’i siyasi modernli\u011fin reddi ile teknolojik modernli\u011fin benimsenmesini birle\u015ftirme giri\u015fiminin paradigmatik bir \u00f6rne\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

Freyer, Ernst Niekisch’in Ulusal Bol\u015fevik hareketinin savundu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015flerden de olduk\u00e7a farkl\u0131yd\u0131. Rusya yanl\u0131s\u0131 de\u011fildi ya da Marksizm’e sempati duymuyordu ve bir proleterya devrimini, hatta bir proleterya devletini savunmuyordu. Ayr\u0131ca, en az\u0131ndan NSDAP’nin iktidara y\u00fckseli\u015finden \u00f6nce, Bat\u0131’ya kar\u015f\u0131 uluslararas\u0131 bir ittifak kurmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ziyade, neredeyse tamamen Almanya’da kurmak istedi\u011fi i\u00e7 siyasi d\u00fczene odaklanmas\u0131yla Niekisch’ten ayr\u0131l\u0131yordu. Freyer’in g\u00f6r\u00fc\u015fleri ile ulusal devrimcilerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri aras\u0131ndaki belki de en \u00f6nemli fark, Freyer’in d\u00fc\u015f\u00fcncesinin merkezine devleti yerle\u015ftirmesidir. Hem J\u00fcnger hem de Niekisch tiplere odaklanm\u0131\u015ft\u0131 (\u0130\u015f\u00e7i, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u0130mparatorluk Fig\u00fcr\u00fc). Freyer i\u00e7in – ve belki de bu onun d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki Hegelci etkinin bir miras\u0131d\u0131r – devlet, t\u00fcm bunlar\u0131n \u00fczerinde duran ve Alman halk\u0131n\u0131 bir halk toplulu\u011fu haline getiren fig\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Muhafazakar Devrim’in di\u011fer pek \u00e7ok fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn aksine, Freyer Nasyonal Sosyalist hareketle i\u015fbirli\u011fine daha a\u00e7\u0131kt\u0131. Moeller van den Bruck, Spengler ve Edgar Julius Jung, elitist bir yakla\u015f\u0131m\u0131 tercih etmeleri nedeniyle, kendileriyle baz\u0131 ideolojik \u00f6rt\u00fc\u015fmeler olsa bile Hitler’e ve NSDAP’ye kar\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici bir tav\u0131r sergiliyorlard\u0131. Siyasi partileri etkileyecek ya da kontrol edecek elit \u00e7evreler yaratmak istiyorlard\u0131. NSDAP ise tam tersine, kendisini iktidara ta\u015f\u0131yacak bir kitle hareketi yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Kitle hareketi yanl\u0131s\u0131 olanlar burada hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. Freyer, 1933’te Alman \u00dcniversiteleri ve Y\u00fcksek Okullar\u0131 Profes\u00f6rlerinin Adolf Hitler’e ve Nasyonal Sosyalist Devlete ba\u011fl\u0131l\u0131k yeminini imzalayarak Nasyonal Sosyalistlerle i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131. Ancak, ideolojik olarak kesinlikle bir Nasyonal Sosyalist olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilece\u011fi \u015f\u00fcphelidir. Daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, tipik Nasyonal Sosyalist yazarlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi biyolojik \u0131rka yaz\u0131lar\u0131nda belirgin bir yer vermedi ve hi\u00e7bir zaman NSDAP’ye kat\u0131lmad\u0131. Sava\u015ftan sonra Nazilikten ar\u0131nd\u0131rma i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda “Mitl\u00e4ufer” veya “izleyici” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131, bu da ciddi bir su\u00e7lu olarak g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla, Freyer ile di\u011fer pek \u00e7ok muhafazakar devrimci, \u00f6zellikle de halk\u00e7\u0131 ve ulusal devrimci gruplardan olanlar aras\u0131nda baz\u0131 \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131. O, sadece daha geni\u015f bir \u00e7evrenin yans\u0131mas\u0131 de\u011fil, kendi ba\u015f\u0131na de\u011ferli bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Teknoloji, hem muhafazakar devrimciler aras\u0131nda hem de post-end\u00fcstriyel toplumda tart\u0131\u015f\u0131lan merkezi bir konu. Freyer’in teknolojiye yakla\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131l<\/em><\/strong>?<\/p>\n\n\n\n

Freyer, kariyerinin en ba\u015f\u0131ndan beri teknoloji konusuyla ilgilenmi\u015ftir. “Teknik” ya da “teknoloji” olarak \u00e7evirebilece\u011fimiz “Technik”<\/em> kelimesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130ngilizce’deki “technology” kelimesi insanlara makineleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilirken, teknik olgusu kapsam olarak \u00e7ok daha geni\u015ftir. Teknik, bilimsel ya da di\u011fer bilgilerin insan ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in s\u00fcre\u00e7ler, y\u00f6ntemler ve \u00fcr\u00fcnler yaratmak \u00fczere kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her durumu kapsar. Dolay\u0131s\u0131yla, bir otomobil fabrikas\u0131nda kullan\u0131lan bir \u00fcretim s\u00fcrecinden, otomobilin kendisine, hatta sosyal psikolojiden beslenen pazarlama y\u00f6ntemlerine kadar her \u015fey bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yer alabilir. Bu teknik anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Freyer’in buna neden bu kadar \u00f6nem verdi\u011fini anlamak kolayd\u0131r. Teknik, modern k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ayr\u0131lmaz ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Erken d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda Freyer, insan\u0131n tekni\u011fin kontrol\u00fcn\u00fc kaybetmesi ve kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015feye egemen olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan endi\u015fe duyuyordu. 1921’de yay\u0131mlanan Habilitationsschrift’i<\/em>nde \u015f\u00f6yle demi\u015fti:<\/p>\n\n\n\n

…bir k\u00fclt\u00fcr alan\u0131 ne kadar tamamen mekanize edilirse, yani ilk ihtiya\u00e7 ile onun nihai tatmini aras\u0131na yerle\u015ftirilen ara\u00e7 ba\u011flant\u0131s\u0131 ne kadar kapsaml\u0131 ve \u00e7ok katmanl\u0131 olursa, ara\u00e7lar ayg\u0131t\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131k haline o kadar b\u00fcy\u00fcr, insan\u0131n onun tiranl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131na girme tehlikesi o kadar artar.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Freyer’in teknoloji ve daha geni\u015f anlamda teknik hakk\u0131ndaki erken fikirleri, say\u0131s\u0131z kitap ve deneme arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla zaman i\u00e7inde geli\u015fti. Spengler gibi d\u00f6nemin di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi Kultur<\/em> ve Zivilisation <\/em>aras\u0131ndaki ayn\u0131 ikili\u011fi kulland\u0131. Kultur, mit, din, halk yollar\u0131 ve toplulu\u011fun g\u00fc\u00e7l\u00fc etkiler oldu\u011fu, organik olarak geli\u015fmi\u015f bir toplumsal d\u00fczeni ifade eder. Zivilisation ise, yukar\u0131da bahsedilen unsurlar\u0131n bozuldu\u011fu ya da hatta kayboldu\u011fu, bir toplumsal d\u00fczenin tarihindeki \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f bir a\u015famad\u0131r. Duygu ve inanc\u0131n yerini so\u011fuk, hayat\u0131 yok eden Ak\u0131l al\u0131r. Freyer’in erken g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde teknoloji, ikincisinin sembol\u00fcd\u00fcr. \u0130nsan \u00f6zerkli\u011fini yok etme ve organik k\u00fclt\u00fcrleri silip s\u00fcp\u00fcrme tehdidini ta\u015f\u0131r. \u00d6zellikle, ulusun ya\u015fam\u0131nda ekonomik kayg\u0131lar\u0131n \u00f6nceli\u011fi, Freyer’in Zivilisation ile ili\u015fkilendirdi\u011fi ve buna g\u00f6re siyasetin \u00f6nceli\u011fi lehine reddetti\u011fi bir \u015feydir.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, bu endi\u015felere ra\u011fmen, sonraki y\u0131llarda Freyer daha iyimser bir g\u00f6r\u00fc\u015fe y\u00f6neldi. 1926 tarihli Der Staat <\/em>adl\u0131 eserinde, tekni\u011fin merkezi bir planlama sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla devlet taraf\u0131ndan kolektif \u00e7\u0131kar i\u00e7in kullan\u0131lacak olumlu bir g\u00fc\u00e7 haline gelebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Yine, bu d\u00f6nemde eserlerinin, kas\u0131tl\u0131 insan eyleminin tarihi de\u011fi\u015ftirme potansiyeli hakk\u0131ndaki iyimserlikle karakterize oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Dedi\u011fi gibi, “teknoloji kendi ba\u015f\u0131na bir ama\u00e7 de\u011fil, tarihi \u015fekillendirmenin bir arac\u0131d\u0131r.” Teknik, halk toplulu\u011fu u\u011fruna devlet taraf\u0131ndan kullan\u0131lacakt\u0131. Ger\u00e7ekten de, modern uygarl\u0131kta tekni\u011fin yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yaln\u0131zca devlet gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir akt\u00f6r\u00fcn teknolojiyi dizginleyebilecek ve onun k\u00f6klerini kurutucu ve k\u00fclt\u00fcrel olarak y\u0131k\u0131c\u0131 e\u011filimlerini k\u0131s\u0131tlayabilece\u011fi savunuluyordu.<\/p>\n\n\n\n

Freyer’in teknolojik ya da bilimsel ilerleme ile toplumumuzda ne yaz\u0131k ki hala yayg\u0131n olan liberal ya da ilerici fikirler aras\u0131nda bir ba\u011f kurmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek \u00f6nemlidir. Bunun yerine, daha \u00f6nceki bir soruya verdi\u011fim yan\u0131tta da belirtti\u011fim gibi, teknolojik-bilimsel modernli\u011fin benimsenmesini siyasi modernli\u011fin reddiyle birle\u015ftirdi. Sonu\u00e7 olarak, “gerici modernist” olarak etiketlenmi\u015ftir. Onun projesi, saati modernite \u00f6ncesine geri \u00e7evirmek de\u011fil, onu farkl\u0131 bir bi\u00e7imde hayal etmekti.<\/p>\n\n\n\n

Freyer’in fikirleri ile \u00e7a\u011fda\u015f sa\u011f-kanat pop\u00fclizmi ve kimlik siyaseti aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 var m\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Freyer’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, \u0130ngilizce konu\u015fulan d\u00fcnyadaki sa\u011fc\u0131l\u0131k \u00fczerinde do\u011frudan pek bir etkiye sahip olmam\u0131\u015ft\u0131r. Spengler, Arthur Moeller van den Bruck ve benzeri fig\u00fcrler kadar tan\u0131nmamaktad\u0131r. Sadece birka\u00e7 eseri \u00e7evrilmi\u015ftir (Revolution from the Right ve Theory of Objective Mind<\/em>) ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f ikincil kaynaklar \u00e7ok azd\u0131r. \u0130stisnalar aras\u0131nda, hayat\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kapsaml\u0131 bir \u015fekilde ele alan ana ak\u0131m bir akademik \u00e7al\u0131\u015fma olan The Other God that Failed<\/em>, Jeffrey Herf’in Reactionary Modernism’<\/em>deki tart\u0131\u015fmas\u0131 ve Lucian Tudor’un Freyer’in topluluk kavram\u0131 \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131 makale yer almaktad\u0131r. Bununla birlikte, onun fikirleri ile \u00e7a\u011fda\u015f sa\u011fc\u0131lar\u0131n fikirleri aras\u0131nda baz\u0131 benzerlikler vard\u0131r. Bu benzerlikler \u015f\u00fcphesiz k\u0131smen sa\u011f\u0131n Muhafazakar Devrim d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden giderek daha fazla etkilenmesinden kaynaklanmaktad\u0131r, ancak bence daha \u00f6nemli neden, fikirlerin ilk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullara benzer ko\u015fullardan ge\u00e7iyor olmam\u0131zd\u0131r. Avrupal\u0131lar son birka\u00e7 on y\u0131lda muazzam bir prestij kayb\u0131 ya\u015fad\u0131. K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz yozla\u015fm\u0131\u015f, ekonomilerimiz \u00e7\u00f6k\u00fcyor, halk\u0131m\u0131z atomize olmu\u015f ve k\u00f6klerinden kopar\u0131lm\u0131\u015f, se\u00e7kinlerimiz ise ya refah\u0131m\u0131zla ilgilenmiyor ya da bize kar\u015f\u0131 aktif olarak d\u00fc\u015fmanl\u0131k besliyor. Toplumlar\u0131m\u0131z istemedi\u011fimiz \u015fekillerde h\u0131zla de\u011fi\u015fiyor. K\u0131sacas\u0131: liberal-demokrasi bir me\u015fruiyet krizi ya\u015f\u0131yor. Fark ise, bu krizin sadece Almanlara \u00f6zg\u00fc bir kriz olmay\u0131p, Bat\u0131’daki hemen hemen her yere yay\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130deolojik benzerliklere gelince. \u0130lk olarak, odak noktas\u0131 bir kez daha bireysel haklar ya da serbest piyasa kapitalizmi kavramlar\u0131ndan uzakla\u015farak, ortak vatanda\u015fl\u0131ktan ya da “ortak de\u011ferlere” ba\u011fl\u0131l\u0131ktan \u00e7ok daha derin ba\u011flarla birle\u015fmi\u015f gruplar olarak kabul edilen halk ve ulus kavramlar\u0131na kaymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci olarak, liberal-demokratik sistemin devam eden ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 ve a\u015fik\u00e2r sa\u00e7mal\u0131klar\u0131 (g\u00fcnden g\u00fcne daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fiyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor) sa\u011fc\u0131lara, halklar\u0131m\u0131z\u0131n hayatta kalmas\u0131 i\u00e7in radikal bir de\u011fi\u015fime ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu g\u00f6steriyor. Sistemi d\u00fczeltmek i\u00e7in sadece “kurcalayamay\u0131z”, \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm tarihsel kurumlar\u0131m\u0131z muhalefete izin vermemeye kararl\u0131 insanlar taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmi\u015ftir ve bu nedenle par\u00e7a par\u00e7a reform i\u00e7in bir yol yoktur: kaybedecek \u00e7ok \u015feyi olan \u00e7ok fazla solcu ve liberal vard\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, devletin me\u015fruiyetini sa\u011flayan ideolojide, hukukta, ekonomi politikas\u0131nda, g\u00f6\u00e7 politikas\u0131nda ve di\u011fer alanlarda de\u011fi\u015fiklikler olmak zorunda kalacakt\u0131r. Bu de\u011fi\u015fiklikler o kadar dramatik olacakt\u0131r ki “devrimci” olarak adland\u0131r\u0131labilirler. Ancak ayn\u0131 zamanda “muhafazak\u00e2r”d\u0131rlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc zaman\u0131m\u0131za uygun olmayan eski bi\u00e7imleri yeniden kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmadan, Bat\u0131 tarihinin \u00f6z\u00fcne hitap etmektedirler. B\u00f6yle bir \u00e7a\u011fda, Freyer gibi temelde bizim kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlara benzer sorunlarla bo\u011fu\u015fmu\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin eserlerinden ilham almak faydal\u0131 olabilir. Ancak, Freyer’in g\u00f6r\u00fc\u015flerini toptan benimsemekle yetinemeyece\u011fimiz vurgulanmal\u0131d\u0131r. \u00d6nemli olan daha \u00e7ok giri\u015fimin ruhudur. Freyer ve Weimar Cumhuriyeti’ndeki di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler gibi, biz de ge\u00e7mi\u015ften ilham alabiliriz, ancak nihayetinde kendi ko\u015fullar\u0131m\u0131za uyum sa\u011flamak i\u00e7in yenilik yapmak zorunda kalaca\u011f\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hans Freyer, sosyoloji alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nsa da, Sa\u011fdan Devrim adl\u0131 kitab\u0131yla Muhafazak\u00e2r Devrim hareketi i\u00e7inde \u00f6nemli bir yer edinmi\u015ftir. Bu konuyu \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fayan ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Victor Van Brandt ile konu\u015ftuk. Van Brandt, ayn\u0131 zamanda Esotericist’s Newsletter adl\u0131 Substack blogunun yazar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anglo-Sakson d\u00fcnyas\u0131na uyarlanm\u0131\u015f folkish bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmeye odakl\u0131yor. Kendisiyle Freyer\u2019i ve… Continue reading →<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2713,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[58,1],"tags":[],"class_list":["post-2708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gorus","category-roportajlar"],"yoast_head":"\nVictor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir - Eren Ye\u015filyurt<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir - Eren Ye\u015filyurt\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hans Freyer, sosyoloji alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nsa da, Sa\u011fdan Devrim adl\u0131 kitab\u0131yla Muhafazak\u00e2r Devrim hareketi i\u00e7inde \u00f6nemli bir yer edinmi\u015ftir. Bu konuyu \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fayan ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Victor Van Brandt ile konu\u015ftuk. Van Brandt, ayn\u0131 zamanda Esotericist’s Newsletter adl\u0131 Substack blogunun yazar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anglo-Sakson d\u00fcnyas\u0131na uyarlanm\u0131\u015f folkish bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmeye odakl\u0131yor. Kendisiyle Freyer\u2019i ve... Continue reading →\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Eren Ye\u015filyurt\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-22T13:05:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-22T13:18:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/hans-freyer-fbba1dbb-daea-41dd-912e-34f5c3f2d51-resize-750-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"637\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"483\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"erenyesilyurt.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"erenyesilyurt.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/\"},\"author\":{\"name\":\"erenyesilyurt.com\",\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263\"},\"headline\":\"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir\",\"datePublished\":\"2025-09-22T13:05:07+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-22T13:18:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/\"},\"wordCount\":5176,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263\"},\"articleSection\":[\"G\u00f6r\u00fc\u015f\",\"R\u00f6portajlar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/\",\"url\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/\",\"name\":\"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir - Eren Ye\u015filyurt\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-09-22T13:05:07+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-22T13:18:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/\",\"name\":\"Eren Ye\u015filyurt\",\"description\":\"Lux venit ab alto\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263\",\"name\":\"erenyesilyurt.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/ae4ccefc8034a37e9d6597a872ea3007.jpg?ver=1775412395\",\"contentUrl\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/ae4ccefc8034a37e9d6597a872ea3007.jpg?ver=1775412395\",\"caption\":\"erenyesilyurt.com\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/erenyesilyurt.com\"],\"url\":\"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/author\/erenyesilyurt-com\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir - Eren Ye\u015filyurt","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir - Eren Ye\u015filyurt","og_description":"Hans Freyer, sosyoloji alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nsa da, Sa\u011fdan Devrim adl\u0131 kitab\u0131yla Muhafazak\u00e2r Devrim hareketi i\u00e7inde \u00f6nemli bir yer edinmi\u015ftir. Bu konuyu \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fayan ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Victor Van Brandt ile konu\u015ftuk. Van Brandt, ayn\u0131 zamanda Esotericist’s Newsletter adl\u0131 Substack blogunun yazar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Anglo-Sakson d\u00fcnyas\u0131na uyarlanm\u0131\u015f folkish bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmeye odakl\u0131yor. Kendisiyle Freyer\u2019i ve... Continue reading →","og_url":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/","og_site_name":"Eren Ye\u015filyurt","article_published_time":"2025-09-22T13:05:07+00:00","article_modified_time":"2025-09-22T13:18:55+00:00","og_image":[{"width":637,"height":483,"url":"http:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/hans-freyer-fbba1dbb-daea-41dd-912e-34f5c3f2d51-resize-750-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"erenyesilyurt.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"erenyesilyurt.com","Est. reading time":"23 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/"},"author":{"name":"erenyesilyurt.com","@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263"},"headline":"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir","datePublished":"2025-09-22T13:05:07+00:00","dateModified":"2025-09-22T13:18:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/"},"wordCount":5176,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263"},"articleSection":["G\u00f6r\u00fc\u015f","R\u00f6portajlar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/","url":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/","name":"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir - Eren Ye\u015filyurt","isPartOf":{"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#website"},"datePublished":"2025-09-22T13:05:07+00:00","dateModified":"2025-09-22T13:18:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/2025\/09\/22\/victor-van-brand-freyer-gore-sagdan-devrim-devletin-yuzyillardir-suren-toplumsal-cikarlara-bagimliligindan-kurtulmasi-ve-halktan-yeni-bir-gelecek-insa-etmesi-anlamin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Victor Van Brand: Freyer g\u00f6re sa\u011fdan devrim, devletin \u201cy\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren toplumsal \u00e7\u0131karlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmas\u0131\u201d ve halktan yeni bir gelecek in\u015fa etmesi anlam\u0131na gelir"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#website","url":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/","name":"Eren Ye\u015filyurt","description":"Lux venit ab alto","publisher":{"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/ff31a9b0cf4c3738d6325963ff6af263","name":"erenyesilyurt.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/ae4ccefc8034a37e9d6597a872ea3007.jpg?ver=1775412395","contentUrl":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/litespeed\/avatar\/ae4ccefc8034a37e9d6597a872ea3007.jpg?ver=1775412395","caption":"erenyesilyurt.com"},"logo":{"@id":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/#\/schema\/person\/image\/"},"sameAs":["http:\/\/erenyesilyurt.com"],"url":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/author\/erenyesilyurt-com\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/hans-freyer-fbba1dbb-daea-41dd-912e-34f5c3f2d51-resize-750-1.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2708"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2723,"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2708\/revisions\/2723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/erenyesilyurt.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}