Abdulhakim Murad (T. J. Winter) ihtida etmi\u015f Bat\u0131l\u0131lar i\u00e7in \u00f6nemli bir akademisyen ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nde ilahiyata ili\u015fkin dersler vermesinin yan\u0131 s\u0131ra Cambridge Muslim College\u2019\u0131n da dekan\u0131. Ya\u015fayan En Etkili 500 M\u00fcsl\u00fcman aras\u0131nda da g\u00f6sterilen Murad, yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt sene evvel \u201cDeen Intensive R\u0131hla 2014\u201d program\u0131 i\u00e7in Konya\u2019ya geldi. Ben de bu haberi al\u0131r almaz, tamamen amat\u00f6r bir ruhla ve b\u00fcy\u00fck bir heyecanla \u0130zmir\u2019den Konya\u2019ya do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131m. Abdulhakim Murad ile k\u0131sa da olsa g\u00f6r\u00fc\u015fmemizin neticesinde bu r\u00f6portaj ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n
M\u00fcsl\u00fcman bir \u0130ngiliz olarak \u0130ngiltere\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n gelece\u011fi hakk\u0131nda neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? \u0130ngiltere\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar sizce nas\u0131l bir duru\u015f sergiliyorlar ve hangi y\u00f6ne do\u011fru bir de\u011fi\u015fim kaydediyorlar? Sizce M\u00fcsl\u00fcmanlar, \u0130ngiltere\u2019ye hangi a\u00e7\u0131lardan katk\u0131da bulunabilirler?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130ngiliz M\u00fcsl\u00fcman toplumunun gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kimsenin bir \u015fey s\u00f6ylemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n h\u00e2lihaz\u0131rdaki durumu o kadar tahmin edilemez ki be\u015f y\u0131ll\u0131k bir zaman dilimi i\u00e7in tahminde bulunmak, be\u015f y\u0131l sonra d\u00fcnyan\u0131n neye benzeyece\u011fine dair bir g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmek \u00e7ok zor. D\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn topluluklar \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n Ekolojik kriz, mali sistemin istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, toplumun temel birimlerinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc\u2026 T\u00fcm bunlar insan ve toplum ili\u015fkilerinde \u00e7ok temel konularda de\u011fi\u015fikliklerin ya\u015fanmas\u0131na sebep oluyor.<\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla bir \u015feylerin nas\u0131l ve ne \u015fekilde de\u011fi\u015fece\u011fini s\u00f6ylemek imk\u00e2ns\u0131z. Yani, \u0130ngiliz M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011funun gelece\u011fi, toplumu geni\u015f anlamda etkileyen her \u015feyden, \u00f6zellikle de k\u00fclt\u00fcrleraras\u0131 ge\u00e7i\u015fkenlik, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlere adapte olma, muhalefet etme, radikalle\u015fme ve ihtida etme gibi konulardan etkilenecektir. Zaten bu sayd\u0131\u011f\u0131m durumlar h\u00e2lihaz\u0131rda toplumda var olan farkl\u0131 kesimler aras\u0131ndaki dinamik ili\u015fkiden de etkilenecektir. \u00d6nlenemez bir h\u0131zla de\u011fi\u015fen Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sosyal hakikati budur. H\u00e2l buyken gelece\u011fe dair kehanetlerde bulunmak pek de ak\u0131ll\u0131ca olmayacakt\u0131r. E\u011fer bug\u00fcnk\u00fc durum hakk\u0131nda illa bir \u015fey s\u00f6ylemek gerekiyorsa, 10-20 y\u0131l \u00f6ncesinde d\u00fcnyan\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumunun tahayy\u00fcl edilmesinin tamamen imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir bir tek. Bundan dolay\u0131 gelecek hakk\u0131nda varsay\u0131mda bulunmak bizim tahminlerimizi a\u015fan bir hareket olur.<\/p>\n\n\n\n Bir grup insan taraf\u0131ndan \u00e7ok\u00e7a ele\u015ftiri toplayan \u201cHappy Muslim\u201d isimli videoda sizin de yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Dolay\u0131s\u0131yla size de pek \u00e7ok ele\u015ftiri y\u00f6neltildi. Gayrim\u00fcslim topluluklara kendinizi sevdirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z bile iddia edildi. Siz bu konuda ne s\u00f6ylemek istersiniz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Videonun yap\u0131l\u0131\u015f amac\u0131na gelirsek, as\u0131l niyetin M\u00fcsl\u00fcman \u0130ngiliz gen\u00e7li\u011finin baz\u0131 y\u00f6nlerini yans\u0131tmak oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Video meselesi esasen M\u00fcsl\u00fcman topluluk i\u00e7erisinde h\u00e2lihaz\u0131rda var olan tart\u0131\u015fmalar\u0131 tekrardan g\u00fcndeme ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Videoda hi\u00e7bir \u015feriat kanunu \u00e7i\u011fnenmemi\u015ftir. Videonun yap\u0131l\u0131\u015f amac\u0131na gelirsek, as\u0131l niyetin M\u00fcsl\u00fcman \u0130ngiliz gen\u00e7li\u011finin baz\u0131 y\u00f6nlerini yans\u0131tmak oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu gen\u00e7ler de d\u00fcnyan\u0131n her yerinde oldu\u011fu gibi gen\u00e7lik heyecan\u0131yla dolular. Videoyu da bunu g\u00f6stermek amac\u0131yla \u00e7ekiyorlar, bunu a\u015fan ba\u015fka bir g\u00fcndemleri de yok.<\/p>\n\n\n\n \u0130mam Gazali ile ilgili belgesel filmde ba\u015fyap\u0131mc\u0131 oldu\u011funuzu g\u00f6rd\u00fck. \u0130slam\u2019a g\u00f6re sineman\u0131n modern zamanlardaki yeri nedir? \u0130slam i\u00e7in yaratabilece\u011fi f\u0131rsatlar nelerdir? \u0130zlememizi tavsiye etti\u011finiz filmler konusunda bize fikir verebilir misiniz? Sinema hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleriniz nelerdir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Dinin sinemadaki rol\u00fcn\u00fcn \u00e7etrefilli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Sinema esas olarak modern d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir sanatt\u0131r, klasik de\u011fildir yani. Ayr\u0131ca 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda h\u00fcmanistik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlere denk gelir sineman\u0131n geli\u015fmesi.<\/p>\n\n\n\n Bat\u0131l\u0131lar insan\u0131n bu d\u00fcnyadaki konumunu dramatik bir \u00e7er\u00e7evede ele alm\u0131\u015flard\u0131r.Kieslowski ve Tarkovsky, iki boyutlu ekran\u0131n metafizik bir \u00f6zellik kazanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yollar aram\u0131\u015flard\u0131r. Ama gel g\u00f6r ki temsil\u00ee olmayan bir anlat\u0131m tarz\u0131 benimseyen \u0130slam medeniyeti ba\u011flam\u0131nda konu\u015fursak sinema h\u00e2l\u00e2 baz\u0131lar\u0131nca tam anlam\u0131yla kabul g\u00f6ren bir sanat de\u011fildir. Bizler mukaddes olan\u0131 evvela geometri, soyutlama, mimari ve m\u00fczik ile sembolle\u015ftirmi\u015fiz. Bunlara ba\u015fvurmadan sureti ya da insan\u0131 kullanmak bizim \u00f6nceli\u011fimiz olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Mecid Mecidi ve bir\u00e7ok \u0130ranl\u0131 yap\u0131mc\u0131, ekranda kutsall\u0131k kavram\u0131n\u0131 yans\u0131tmaya niyetlenseler de sinema sanat\u0131n\u0131n dinin hizmetinde kullan\u0131lma ihtimali bu g\u00fcn h\u00e2l\u00e2 bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran bir konu. Sineman\u0131n bizim medeniyetimizin normlar\u0131na ve uygulamalar\u0131na ne derece uygun oldu\u011funun \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir.<\/p>\n\n\n\n Son zamanlarda dinleraras\u0131 diyalog epey g\u00fcndemde. Sizce dinleraras\u0131 diyalo\u011fun s\u0131n\u0131rlar\u0131 nelerdir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Din\u00ee anlamda diyalog i\u00e7erisinde olmak M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in sorun te\u015fkil etmez \u00e7\u00fcnk\u00fc Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019de Ankebut suresinin 46. ayetinde ve daha bir\u00e7ok ayette Peygamber Efendimiz aleyhisselam\u0131n ehli kitap ile ili\u015fkide oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Biz Medine\u2019de Peygamber aleyhisselam\u0131n Yahudiler ile ileti\u015fimde oldu\u011funu da biliyoruz. Ayr\u0131ca pek \u00e7ok Hristiyan temsilcilerle ve Necran kabilesi ile m\u00fczakere ettiklerinden de haberdar\u0131z. Bu anlamda bakarsak \u015fer\u2019i a\u00e7\u0131dan ehli kitap ile ili\u015fki kurmak herhangi bir sorun te\u015fkil etmiyor. Ancak niyetler farkl\u0131 farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n Biz Medine\u2019de Peygamber aleyhisselam\u0131n Yahudiler ile ileti\u015fimde oldu\u011funu da biliyoruz. Ayr\u0131ca pek \u00e7ok Hristiyan temsilcilerle ve Necran kabilesi ile m\u00fczakere ettiklerinden de haberdar\u0131z. Bu anlamda bakarsak \u015fer\u2019i a\u00e7\u0131dan ehli kitap ile ili\u015fki kurmak herhangi bir sorun te\u015fkil etmiyor. Ancak niyetler farkl\u0131 farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n Mesela birisi sosyal kalk\u0131nma, marjinalle\u015fme, \u00e7evre, mali sistemdeki krizler ve \u00e7al\u0131\u015fma ahlak\u0131 gibi konularda ortak ilgi alanlar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek amac\u0131yla ehli kitapla ileti\u015fim h\u00e2linde olmaya niyetlenebilir, zira di\u011fer dinlerde de bahsi \u00e7ok\u00e7a ge\u00e7en bu ve benzeri konularda fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmak dinlerin bu konulardaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini de zenginle\u015ftirir.<\/p>\n\n\n\n Farkl\u0131 olarak, bazen buradaki niyet daha klasik bir \u015fekilde, hakikati arama yolunda bizimle ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015fmayan ki\u015filerle konu\u015farak onlarla d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi payla\u015fmak olabilir. Ancak bunu yaparken sayg\u0131 en \u00f6nemli noktalardan biridir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131m\u0131zdakine sayg\u0131yla yakla\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fcddet\u00e7e kar\u015f\u0131m\u0131zdakiyle fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmay\u0131 bekleyemeyiz.<\/p>\n\n\n\n Bu sadece Yahudiler, Hristiyanlar, hatta gayrim\u00fcslimlerin t\u00fcm\u00fc i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir, ayn\u0131 zamanda bizimle ayn\u0131 fikirde olmayan M\u00fcsl\u00fcmanlarla konu\u015furken de ayn\u0131 hassasiyetleri g\u00f6zetmek durumunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n \u0130lm-i kelam \u00f6rne\u011fin, Mutezile ve ba\u015fka pek \u00e7ok grupla olan ilm\u00ee tart\u0131\u015fmalardan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir bilim dal\u0131d\u0131r. Tamamen kar\u015f\u0131 fikirde oldu\u011fun biriyle olan m\u00fcnazaradan do\u011fan entelekt\u00fcel sistemler \u00e7ok sa\u011flam olurlar. \u0130slam medeniyeti bu anlamda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerine, M\u00fcsl\u00fcman ve gayrim\u00fcslim \u00fclkelere seyahat ediyorsunuz. Bir\u00e7ok farkl\u0131 toplum \u00fczerinde g\u00f6zlem yapma \u015fans\u0131n\u0131z var. Ayn\u0131 zamanda hem medrese e\u011fitimi hem de modern e\u011fitim alm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyadaki e\u011fitim hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n K\u00f6keni dine kar\u015f\u0131 bir tepki olarak ortaya \u00e7\u0131kan Ayd\u0131nlanma\u2019ya dayanan y\u00fcksek\u00f6\u011frenim yakla\u015f\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 inananlar\u0131n benimseyebilecekleri pek \u00e7ok tutum var. Modern \u00fcniversite Berlin\u2019deki Humboldt \u00dcniversitesi\u2019ne dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Napolyon Sava\u015flar\u0131\u2019n\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemde \u00fcniversitenin kilise ve din\u00ee e\u011fitim ile ba\u011flar\u0131n\u0131n tamamen kopar\u0131lmas\u0131 isteniyordu, sadece bilimsel olarak kan\u0131tlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn konular\u0131n e\u011fitimini verme y\u00f6n\u00fcnde kas\u0131tl\u0131 te\u015febb\u00fcsler vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Yani bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda dindar bir m\u00fctefekkirin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck zorluklardan biri, modern skolastik d\u00fc\u015f\u00fcncenin s\u00f6ylemsel d\u00fcnyas\u0131nda dinin ne derece kendisine bir yer bulabilece\u011fidir. \u015eunu da s\u00f6ylemekte fayda var, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu derece bir kutupla\u015fma yok.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle Anglosakson \u00fcniversite gelene\u011finde, Birle\u015fik Devletler\u2019deki \u00fcniversitelerin veya Fransa\u2019dakilerin aksine, teolojiye belirli bir alan ayr\u0131l\u0131yor. K\u00f6kl\u00fc \u00fcniversiteler b\u00fcnyesinde teoloji fak\u00fcltelerimiz var, \u015fahsen ben de b\u00f6yle bir enstit\u00fcde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Yani y\u0131llar i\u00e7inde, Anglosakson gelene\u011fi ba\u015fta olmak \u00fczere, din\u00ee s\u00f6ylem ve din ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, din fenomenolojisi ile k\u00f6kenleri Humboldt devrimine dayanan di\u011fer sek\u00fcler fenomenolojik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n aras\u0131nda tutarl\u0131 ve dengeli bir geli\u015fme kaydedilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Ortado\u011fu ve genel olarak \u00fcmmetin gelece\u011fi hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Malumunuz Arap Bahar\u0131\u2019ndan bu yana Ortado\u011fu\u2019nun \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde s\u00fcregelen bir sava\u015f h\u00e2li var\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Siyasi otoriteye kar\u015f\u0131 silahl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmaya kat\u0131lmamak S\u00fcnni uleman\u0131n ola\u011fan davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yani bir anlamda, bu toplumlar S\u00fcnni uleman\u0131n geleneksel tav\u0131rdan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131n ve bu tarih\u00ee miras\u0131 reddetmesinin kurbanlar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n Siyasi otoriteye kar\u015f\u0131 silahl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmaya kat\u0131lmamak S\u00fcnni uleman\u0131n ola\u011fan davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yani bir anlamda, bu toplumlar S\u00fcnni uleman\u0131n geleneksel tav\u0131rdan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131n ve bu tarih\u00ee miras\u0131 reddetmesinin kurbanlar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n Esas\u0131nda, Arap Bahar\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan vak\u0131an\u0131n trajedisi Selefi ya da Vehhabi gruplar taraf\u0131ndan domine edilmesi ve bozulmas\u0131. Mesela Suriye devriminden s\u00f6z edecek olursak, rejim kendisini ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde el-Kaide\u2019den ya da DEA\u015e\u2019tan koruyacak yeg\u00e2ne unsur olarak lanse etmeseydi belki de Suriye halk\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 \u015feyi Libya ve di\u011fer \u00fclkeler i\u00e7in de s\u00f6yleyebiliriz. Ne yaz\u0131k ki bu mevzubahis gruplar daha iyi bir y\u00f6netim, daha insanca ya\u015fam \u015fartlar\u0131 gibi ko\u015fullar do\u011furabilecek durumlar\u0131 tam tersine \u00e7evirmi\u015flerdir. Tabii bu arada \u015funu da s\u00f6ylemekte fayda var: Ehl-i S\u00fcnnet ulemas\u0131 tarih boyunca ayaklanmalara ve devrimlere kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Erken d\u00f6nemde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 \u00fc\u00e7 gruba ay\u0131rabiliriz: Hariciler, \u015eia ve S\u00fcnniler. Hariciler ve \u015eiiler yozla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri y\u00f6neticilere kar\u015f\u0131 \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde ayaklanm\u0131\u015flard\u0131r ancak S\u00fcnniler her zaman uzla\u015fma arayan taraf olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n Yani, h\u00e2lihaz\u0131rdaki siyasi otoriteye kar\u015f\u0131 silahl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmaya kat\u0131lmamak S\u00fcnni uleman\u0131n ola\u011fan davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yani bir anlamda, bu toplumlar S\u00fcnni uleman\u0131n geleneksel tav\u0131rdan uzakla\u015fmas\u0131n\u0131n ve bu tarih\u00ee miras\u0131 reddetmesinin kurbanlar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n *Bu r\u00f6portaj Nihayet Dergisi 2019 \u015eubat 50. say\u0131da yay\u0131nlanm\u0131\u015f olup Dilara Yabul taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Abdulhakim Murad (T. J. Winter) ihtida etmi\u015f Bat\u0131l\u0131lar i\u00e7in \u00f6nemli bir akademisyen ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nde ilahiyata ili\u015fkin dersler vermesinin yan\u0131 s\u0131ra Cambridge Muslim College\u2019\u0131n da dekan\u0131. Ya\u015fayan En Etkili 500 M\u00fcsl\u00fcman aras\u0131nda da g\u00f6sterilen Murad, yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt sene evvel \u201cDeen Intensive R\u0131hla 2014\u201d program\u0131 i\u00e7in Konya\u2019ya geldi. Ben de bu haberi al\u0131r almaz, tamamen… Continue reading