John Muaz Kingerlee ismini ilk kez Abd\u00fclkadir Sufi ile alakal\u0131 bir yaz\u0131da g\u00f6rd\u00fcm. Ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m zaman d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc ve bir\u00e7ok de\u011ferli eser ortaya koymu\u015f bir ressam oldu\u011funu \u00f6\u011frendim. Abd\u00fclkadir Sufi\u2019nin etraf\u0131nda bir\u00e7ok entelekt\u00fcel akademisyen, m\u00fczisyen oldu\u011funu biliyordum ama bir ressamla kar\u015f\u0131la\u015fmak ilgimi \u00e7ekmi\u015fti. Ayr\u0131ca T\u00fcrk\u00e7e kaynaklarda Kingerlee hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey olmamas\u0131 beni \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. John Muaz Kingerlee, Amerika ve Avrupa ba\u015fta olmak \u00fczere \u00f6nde gelen sanat galerilerinde eserlerini sergiledi. Sanat ele\u015ftirmenlerinin \u00f6vg\u00fcs\u00fcn\u00fc kazand\u0131. Hakk\u0131nda bir\u00e7ok belgesel ve yay\u0131mlanm\u0131\u015f prestij kitap bulunan Kingerlee, 87 ya\u015f\u0131nda ve evindeki at\u00f6lyesinde \u00fcretmeye devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle sizi tan\u0131yarak ba\u015flayal\u0131m. Soyad\u0131n\u0131z \u00e7ok ilgin\u00e7. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Kingerlee, 1936\u2019da Birmingham\u2019da do\u011fdum. 20 ya\u015f\u0131na kadar Padington ve Devonshire\u2019da ya\u015fad\u0131m. 1958\u2019de e\u015fi Mo ile evlendik. 1988\u2019de M\u00fcsl\u00fcman oldum. 2012\u2019den beri Skibberen, West Cork\u2019da ya\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n Babam bana Kingerle isminin Oxfordshire ta\u015f ustalar\u0131ndan geldi\u011fini s\u00f6yledi. Y\u0131llar \u00f6nce Oxford’a yapt\u0131\u011f\u0131m bir ziyarette bir van ge\u00e7mi\u015fti. Yan taraf\u0131nda T.H. KINGERLEE Builders yaz\u0131yordu. Bir kuzenim bana \u00e7ok uzaklarda ve uzun zaman \u00f6nce \u00e7ingenelerin soyundan geldi\u011fimizi s\u00f6yledi. Annemin soyu \u0130rlanda\u2019n\u0131n en k\u00f6kl\u00fc ailelerinden Hogan\u2019lara dayan\u0131yor. Muhtemelen B\u00fcy\u00fck K\u0131tl\u0131k s\u0131ras\u0131nda \u0130rlanda’y\u0131 terk etmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n Resim yapmaya nas\u0131l ba\u015flad\u0131n\u0131z? Resim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131z nas\u0131l \u015fekillendi? Siz kendi resminizi nas\u0131l tan\u0131ml\u0131yorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Tek \u00e7ocuktum ve \u00e7ok ha\u015far\u0131yd\u0131m. \u00c7ocukken evimdeki k\u00fclt\u00fcre dair bir \u015fey yoktu. \u00c7ok az kitap vard\u0131 ama bir radyo vard\u0131. Bu y\u00fczden s\u00fcrekli d\u0131\u015far\u0131dayd\u0131m as\u0131l ilgi ve heyecan oradayd\u0131. Yat\u0131l\u0131 okula g\u00f6nderildi\u011fimde annem ve babam i\u00e7in hayat \u00e7ok daha kolay oldu. Yedi y\u0131l boyunca Marist Tarikat\u0131’n\u0131n \u0130rlandal\u0131 Katolik Rahipleri taraf\u0131ndan e\u011fitildim. Orada \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmenim beni James Joyce\u2019un Ulysses\u2019i ve Finnegans Wake adl\u0131 eserleriyle ve Frans\u0131z dili ve Frans\u0131z edebiyat\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. <\/p>\n\n\n\n Okuldan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra kendimi Soho, Londra’da buldum. Sava\u015f hen\u00fcz on y\u0131l \u00f6nce sona ermi\u015fti. Quentin Crisp, Ironfoot Jack, Ray Cortenze, Peter Everett ve Colin Wilson gibi insanlarla tan\u0131\u015ft\u0131m. Soho Londra’n\u0131n merkezinde yer al\u0131r. Sanat\u00e7\u0131lar, yazarlar, uyumsuzlar ve su\u00e7lular t\u00fcm \u0130ngiltere’den ve daha uzaklardan orada toplan\u0131rd\u0131.Oras\u0131 ulusal bir bohem diyebiliriz. <\/p>\n\n\n\n Gen\u00e7ken ressamlarla birlikte olmay\u0131, onlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken izlemeyi ve s\u00f6yleyeceklerini dinlemeyi severdim. Londra’da (evlili\u011fimizin ilk g\u00fcnlerinde) e\u015fim ve ben ressam Martin Bradley ve e\u015fine bak\u0131c\u0131l\u0131k yapard\u0131k. Bazen onu \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken izlerdim, bu bana b\u00fcy\u00fck bir ilham kayna\u011f\u0131 oldu. O zamanlar bir yazar oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum.<\/p>\n\n\n\n 1961’de resim yapmaya ba\u015flad\u0131m ve yapmam gerekenin bu oldu\u011funu ke\u015ffettim. Bostanda \u00e7al\u0131\u015fmaya gitmeden \u00f6nce sabah 5’te kalk\u0131p 2 veya 3 saat resim yapmaya ba\u015flad\u0131m. Yapt\u0131\u011f\u0131m \u015feye d\u0131\u015f d\u00fcnyadan \u00e7ok az ilgi vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Warwickshire’dayken kendimizi \u0130ngiltere’nin kalbinde hissediyorduk, etraf\u0131m\u0131zda ulu a\u011fa\u00e7lar vard\u0131 ve William Shakespeare’in do\u011fumdu\u011fu yere yak\u0131nd\u0131k. Warwickshire’dan \u0130ngiltere’nin geleneksel olarak ressamlar b\u00f6lgesi olan Cornwall’a ta\u015f\u0131nd\u0131k. Burada zaman\u0131m\u0131n \u00e7o\u011funu resim yaparak ge\u00e7irebildim. Yeterince i\u015fim oldu\u011funda tuvalleri toplar ve satmak i\u00e7in otostopla Londra’ya giderdim. Yirmi y\u0131l Cornwall’da ya\u015fad\u0131k ve son be\u015f y\u0131ld\u0131r bir \u00e7\u00f6mlek\u00e7ilik yapt\u0131k. Ben resmimi tan\u0131mlam\u0131yorum. Kendi resmimin bir tan\u0131m\u0131 yok. Belki de bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fiir bu soruya bir cevap olur:<\/p>\n\n\n\n Hani trenler u\u00e7up giderdi aras\u0131ndan, o y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00e7ay\u0131lar\u0131n\u0131n <\/em><\/p>\n\n\n\n Hani pencereler \u00e7ok y\u00fcksekte ve ufac\u0131kt\u0131 <\/em><\/p>\n\n\n\n Peki o \u00e7ocuklar, vagon duvarlar\u0131na kelebekler \u00e7izen<\/em><\/p>\n\n\n\n Bilirler miydi \u00f6leceklerini?***<\/em><\/p>\n\n\n\n Kenara \u00e7ekilip ve resimlerin kendi adlar\u0131na konu\u015fmalar\u0131na izin vermeyi seviyorum. Temelinde bir \u00e7uval titanyum beyaz\u0131 pigmenti olan kendi boyalar\u0131m\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaya West Cork’ta ba\u015flad\u0131m. Bu, boyan\u0131n \u00f6zellikle palet b\u0131\u00e7a\u011f\u0131yla c\u00f6mert\u00e7e kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Neden West Cork’a ta\u015f\u0131nd\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n 1982 y\u0131l\u0131nda gelindi\u011finde t\u00fcm \u00e7ocuklar evden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve istedi\u011fimiz yere ta\u015f\u0131nmakta \u00f6zg\u00fcrd\u00fck. West Cork’ta sevdi\u011fimiz ve kendimizi evimizde hissetti\u011fimiz bir manzara, muhte\u015fem bir mizah anlay\u0131\u015f\u0131 ve zorlu bir tarihten gelen bir bilgeli\u011fe sahip bir halk bulduk. Eski \u0130rlanda tamamen yok olmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130rlanda’ya ilk ziyaretimizde y\u00fcr\u00fcyor ve otostop \u00e7ekiyorduk. Bir g\u00fcn Kerry da\u011flar\u0131nda bir araba durdu ve iri yar\u0131 bir adam indi ve “Binmeyecek misiniz” dedi. S\u0131k\u0131\u015farak i\u00e7eri girdi\u011fimizde gergin bir atmosfer fark ettim. “Aman Tanr\u0131m” diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, “Neye bula\u015ft\u0131m ben, IRA’n\u0131n silahl\u0131 adamlar\u0131na m\u0131?” Bu adamlar g\u00fcnahk\u00e2r de\u011fil azizdi. \u015eili ve Filipinler’deki yoksul halklar ad\u0131na konu\u015fmu\u015flard\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fcler taraf\u0131ndan kendilerine do\u011frultulmu\u015f silah\u0131n namlusuna bak\u0131yorlard\u0131. “Elbette iyi bir \u00e7oban koyunlar\u0131na g\u00f6z kulak olmak zorundad\u0131r.” dedi i\u00e7lerinden biri. B\u00f6yle cesur adamlarla tan\u0131\u015fmak ne b\u00fcy\u00fck bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n Nas\u0131l M\u00fcsl\u00fcman oldunuz ve \u015eeyh Abd\u00fclkadir Sufi ile nas\u0131l tan\u0131\u015ft\u0131n\u0131z? Onunla resim hakk\u0131nda konu\u015ftunuz mu? Ne hakk\u0131nda konu\u015ftunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n 70’li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda Londra’da Bristol Gardens’ta bir squatta* ya\u015f\u0131yordum. Squat sakinleri aras\u0131nda \u0130ngiliz ve Amerikal\u0131 gen\u00e7 M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015fan bir topluluk vard\u0131. Sufi olduklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 -Murabitun- \u015eeyh Abd\u00fclkadir, o zaman Meknes’te \u015eeyh Muhammed ibn el-Habib’in mukaddimiydi. Etraf\u0131ndaki gen\u00e7ler s\u00fcrekli olarak se\u00e7kin ve temizdi, etraflar\u0131ndaki di\u011fer gecekondular\u0131n \u00e7o\u011funun aksine uyu\u015fturucu kullanm\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n Bir g\u00fcn onlar bir sufinin d\u00fckk\u00e2n\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, kaplar\u0131 ve paralar\u0131 ta\u015f\u0131yorlard\u0131. Tezg\u00e2htaki gen\u00e7 adam\u0131n g\u00f6zlerinde, mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 bast\u0131rmakla tehdit eden ve kontrol alt\u0131nda tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 cezbeyi g\u00f6rd\u00fcm. Bu bende derin bir etki yaratt\u0131. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m akl\u0131n\u0131 kaybeden herkes bunu kesinlikle sevin\u00e7ten de\u011fil; karanl\u0131ktan, \u00fcz\u00fcnt\u00fcden ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan yap\u0131yordu. Daha sonra \u00f6\u011fle yeme\u011fine davet edildim ve orada \u015eeyh Abd\u00fclkadir\u2019le tan\u0131\u015ft\u0131m. Ondan kesin bir ret cevab\u0131 ald\u0131m. Y\u0131k\u0131c\u0131 bir darbeydi.<\/p>\n\n\n\n Y\u0131llar ge\u00e7ti ve yapabilece\u011fim tek hamle M\u00fcsl\u00fcman olmakt\u0131. Y\u0131llar sonra \u015eeyh ile ilgili son an\u0131m, elimi tutup beni <\/strong>kutsal raks\u0131n melodisi <\/strong>hadran\u0131n merkezine \u00e7ekmesiydi. M\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra bana bir isim se\u00e7mek isteyip istemedi\u011fim ya da bana bir isim verilmesini isteyip istemedi\u011fim soruldu. \u015eeyh Abdalhaq Bewley bana Muaz ismini verdi, bu ismin ona \u00f6ylece geldi\u011fini s\u00f6yledi. Bu isimden \u00e7ok memnunum, benim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ger\u00e7ekli\u011fi var. Bir M\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra \u015eeyh ile sadece bir kez sohbet ettim. “Yeats’i tan\u0131yorum.” * dedi\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum. Resim \u00fczerine hi\u00e7 konu\u015fmad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n M\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra insanlar\u0131n hayatlar\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler oluyor. Baz\u0131lar\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 tamamen terk ediyor. Baz\u0131lar\u0131 yeni sentezler deniyor. Sizin resminizde neler de\u011fi\u015fti?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra fig\u00fcratif resimden uzakla\u015f\u0131p renk, doku ve dengeye y\u00f6neldim. Din de\u011fi\u015ftiren pek \u00e7ok ki\u015fi gibi ben de s\u00fcrekli \u0130slam’dan ve faizin kontrol edici ve y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcnden bahsederek arkada\u015flar\u0131m\u0131n \u00e7o\u011funu kendimden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131m. Faizin y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fcn fark\u0131na varmak kafamda patlayan bir bomba gibiydi. \u015eimdi 87 ya\u015f\u0131nday\u0131m ve bug\u00fcnlerde s\u00f6ylediklerimde \u00e7ok dikkatli olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n D\u00fcnyada pek \u00e7ok \u00fclkesinde sergiler a\u00e7t\u0131n\u0131z. \u0130\u015fin arka plan\u0131nda da \u00e7ok tecr\u00fcbeniz oldu. Bug\u00fcn her \u015fey gibi sanat da dijitalle\u015fti. Dijitalle\u015fmenin yan\u0131 s\u0131ra ge\u00e7mi\u015fte marjinal olan her \u015fey art\u0131k ana ak\u0131m haline geldi. Sanat\u0131n gelece\u011fini nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz? Gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131lar i\u00e7in tavsiyeleriniz nelerdir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Genel olarak \u015fu anda sahip oldu\u011fumuz \u015fekliyle sanat d\u00fcnyas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gereken bir \u015fey. New York’lu sanat ele\u015ftirmeni Bill Zimmer ile iyi bir arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z vard\u0131. Bill de benim gibi grafitiyi severdi. Kiplings’in Puck Of Pooks Hill<\/em> kitab\u0131n\u0131 yeniden okumay\u0131 umdu\u011funu s\u00f6yledi\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum. Robert Hughs bir keresinde “Sanat d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sanat\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011funu daima hat\u0131rlay\u0131n” demi\u015fti. \u0130yi tavsiye.<\/p>\n\n\n\n Y\u0131llar \u00f6nce Portekiz’de fakir bir adamla tan\u0131\u015ft\u0131m, evraklar\u0131 yoktu ve ka\u00e7akt\u0131, be\u015f paras\u0131z bir Fasl\u0131yd\u0131. Bir s\u00fcre sohbet ettikten sonra yata\u011f\u0131 bir kenara \u00e7ekti ve bana duvar ka\u011f\u0131d\u0131nda \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 resmi g\u00f6sterdi. Bu t\u00fcr durumlardan anlaml\u0131 bir sanat \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 hayal ediyorum.<\/p>\n\n\n\n \u201cDijital sanat\u201d bunun ne anlama geldi\u011fini bile bilmiyorum. Para aklama, b\u00fcy\u00fck m\u00fczayede evlerindeki y\u00fcksek fiyatlar beni ilgilendirmiyor. Ben sadece iyi resimler yapmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce Dublin’deki galerisinde Hugh Charlton bana, arkada\u015f\u0131 olan bir bayan\u0131n o sabah benim “The Well” isimli bir resmimi sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Kocas\u0131n\u0131n kendisine aldatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi i\u00e7in \u015fehirden ayr\u0131l\u0131p k\u0131rsal kesime giderek intihar etmeyi planlam\u0131\u015ft\u0131. Bunun yerine benim resmimi sat\u0131n alm\u0131\u015f ve evine geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Gen\u00e7 bir i\u015f adam\u0131 bana sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 resmime her bakt\u0131\u011f\u0131nda kendisini mutlu hissetti\u011fini s\u00f6yledi. Elhamd\u00fclillah. Her zaman resimlerimin \u201cyevmiddin\u201dde benimle birlikte duraca\u011f\u0131n\u0131 umuyorum. Yeni sanat\u00e7\u0131lara olan tavsiyem \u015fu: ‘Ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 e\u011fin ve s\u0131k\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, ele\u015ftirmenler ne derse desin.’<\/p>\n\n\n\n Resimlerinize bakt\u0131\u011f\u0131mda \u0130rlanda\u2019n\u0131n havas\u0131n\u0131, denizi ve f\u0131rt\u0131nay\u0131 hissediyorum. Belki de b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fiir ve yazarl\u0131k kendini kelimelerle de\u011fil, renklerde ifade ediyor.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Resimlerimde bunlar\u0131 g\u00f6rmeniz beni mutlu etti. Kameralar bir i\u015f, resimler ba\u015fka bir i\u015f yapar. Eski duvarlar\u0131 ve onlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f bi\u00e7imlerini seviyorum. \u201cBelki de b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015fiir ve yazarl\u0131k kendini kelimelerle de\u011fil, renklerde ifade ediyordur.\u201d dediniz. Umar\u0131m hakl\u0131s\u0131n\u0131zd\u0131r. Ben hakl\u0131 oldu\u011funuzu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n *William Butler Yeats, \u0130rlandal\u0131 \u015fair, yazar.<\/em><\/p>\n\n\n\n ** Fakirlik, protesto ve \u00e7e\u015fitli nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir arazi veya bo\u015f bir evin m\u00fclkiyetini ele ge\u00e7irerek orada ya\u015famak.<\/em><\/p>\n\n\n\n *** \u015eiir <\/em> Kadir Dan\u0131\u015f taraf\u0131ndan \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bu r\u00f6portaj Nihayet Dergisi 2024 \u015eubat 109. say\u0131da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" John Muaz Kingerlee ismini ilk kez Abd\u00fclkadir Sufi ile alakal\u0131 bir yaz\u0131da g\u00f6rd\u00fcm. Ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m zaman d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc ve bir\u00e7ok de\u011ferli eser ortaya koymu\u015f bir ressam oldu\u011funu \u00f6\u011frendim. Abd\u00fclkadir Sufi\u2019nin etraf\u0131nda bir\u00e7ok entelekt\u00fcel akademisyen, m\u00fczisyen oldu\u011funu biliyordum ama bir ressamla kar\u015f\u0131la\u015fmak ilgimi \u00e7ekmi\u015fti. Ayr\u0131ca T\u00fcrk\u00e7e kaynaklarda Kingerlee hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey olmamas\u0131 beni \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. John Muaz Kingerlee,… Continue reading